[Από τον πρόλογο της συγγραφέως]

[…] Η αλλαγή της κοινωνικής θέσης της γυναίκας και η αύξηση της συχνότητας του φαινομένου της μητρότητας εκτός γάμου, σύμφωνα με στατιστικές μελέτες διάφορων ευρωπαϊκών χωρών, δεν άφησαν ασυγκί­ νητη την Ελληνίδα. Η κοινωνική αλλαγή και οι εξελίξεις της βιοτεχνολο­ γίας (νέες μέθοδοι αντισύλληψης, τεχνητή γονιμοποίηση κ.ά.) δίνουν τη δυνατότητα στις γυναίκες να επιλέξουν πλέον συνειδητά πότε θα γίνουν μητέρες. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μειωμένος ρυθμός γεννήσεων και υπογεννητικότητα όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και σε άλλες προηγμένες χώρες. Σε κάποιες μεσογειακές χώρες –Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Πορτογαλία– το επίπεδο της γονιμότητας είναι ιδιαίτερα χαμηλό σε σύγκριση με προηγούμενες δεκαετίες. Η αιτία αυτού του φαινομένου σχετίζεται με τα οικονομικά και τα κοινωνικοπολιτισμικά γεγονότα στις χώρες αυτές, καθώς και με την κοινωνική πολιτική που εφαρμόζεται για την οικογένεια και την εργασία. Δραματική μείωση των επιπέδων γονιμότητας παρατηρείται επίσης στις πρώην κομμουνιστικές χώρες, ενώ άνοδος σημειώνεται στα σκανδιναβικά κράτη.

Αυτές οι διαφορετικές συμπεριφορές των μελών των νοι­ κοκυριών στις χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης και της Ελλάδας ως προς τη γονιμότητα και τη γαμηλιότητα οδηγούν σε σημαντικές αλλα­ γές στη σύνθεση της σύγχρονης οικογένειας. Φυσικά δεν είναι απαραί­ τητο οι αλλαγές να συνοδεύονται οπωσδήποτε και από αποδυνάμωση των οικογενειακών δεσμών, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ακόμη πιο στενοί από ό,τι κατά το παρελθόν, όπως προκύπτει από αποτελέ­ σματα πρόσφατων ερευνών στη χώρα μας. Επιπλέον, η παρουσία μεγάλου αριθμού αλλοδαπών οικογενειών στην Ελλάδα, με μόνιμη εγκατάσταση, θα προσδώσει σε λίγα χρόνια τη διαπολιτισμική ποιοτική και ποσοτική διάσταση στα χαρακτηριστικά της ελλη­ νικής οικογένειας του μέλλοντος.

Αυτά τα κοινωνικά φαινόμενα θα διαμορφώσουν ένα εντελώς διαφορε­ τικό οικογενειακό μοντέλο κατά την επόμενη δεκαετία. Η κοινωνική μεταρρύθμιση θα επαναπροσδιορίσει το ρόλο των μελών της οικογένειας και του κράτους. Πρέπει συνεπώς να είμαστε έτοιμοι «να βιώσουμε» τις νέες εμπειρίες και να αντιμετωπίσουμε τα πολλαπλά προβλήματα που θα αρχίσουν να εμφανίζονται.

Ειδικότερα πρέπει να αναπτυχθούν νέες στρα­ τηγικές οικονομικής πολιτικής και κοινωνικής ανάπτυξης για την οικογένεια. Πρόκειται για στρατηγικές που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των νέων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού και στην υποκατάσταση των παλιό­ τερων αξιών από νέες, και θα επεκταθούν σε όλες τις σχέσεις, ξεκινώντας από τις διαπροσωπικές, μεταξύ των μελών της οικογένειας και άλλων μικρών ομάδων, τις περιφερειακές έως και τις διεθνικές. Τα παραπάνω θα οδηγήσουν αρχικά σε μια «κρίση ταυτότητας» της οικογενειακότητας και της δομής της, λόγω της κοινωνικής μεταρρύθμισης που θα ακολουθήσει με την παγκοσμιοποίηση. Η κοινωνική αυτή αλλαγή είναι επόμενο να επη­ ρεάσει περισσότερο την οικογένεια, ιδιαίτερα τις οικογένειες σε κρίση, τις εθνικές μειονότητες, τα παιδιά (τα παιδιά των δρόμων, εκείνα που ζουν σε ιδρύματα κ.ά.), τις μονογονεϊκές οικογένειες με γυναίκα αρχηγό, τις οικο­ γένειες από μεικτούς γάμους, τους άνεργους νέους, τους εφήβους που εμπλέκονται στα ναρκωτικά και στο αλκοόλ κ.λπ. Στο πλαίσιο λοιπόν της αλλαγής των οικογενειακών προτύπων και της διαπολιτισμικής διάστασης, η οποία χαρακτηρίζει πλέον το οικογενειακό μοντέλο στην Ευρώπη, χρειά­ ζεται να αναπτυχθούν νέες πρακτικές αντιμετώπισης της εκπαιδευτικής, οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής των ειδικών προβλημάτων που θα προκύψουν όχι μόνο στη δομή της κοινωνίας και του πολιτισμού, αλλά και στους κόλπους της οικογένειας. Έναντι των νέων μορφών οικογενειακών προτύπων θα πρέπει να υιοθετηθεί μια καινούργια αντίληψη από την κοι­ νότητα κάθε κράτους-μέλους για τις διανθρώπινες σχέσεις.

Στο βιβλίο αυτό καταγράφονται με θεωρητικά και ερευνητικά δεδο­ μένα και με παντελή έλλειψη μεροληψίας οι νέες δομές οικογενειακών σχημάτων, όπως αυτά διαμορφώνονται στη σύγχρονη διαπολιτισμική κοι­ νωνία. Προτείνονται επίσης προβληματικές και προοπτικές κοινωνικής πολιτικής για το μέλλον της ελληνικής οικογένειας σε κρίση. […]