Να ευχαριστήσω τον Γρηγόρη για την πρόσκληση αυτή η οποία έχει μια μεγάλη προϊστορία. Οι ιστορικοί, τα τελευταία είκοσι χρόνια, έχουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ψυχανάλυση, ως μια κουλτούρα, ένα σύνολο ιδεών που επηρέασε τον 20^ο αιώνα. Είναι συζητήσιμο αν μπορούμε να καταλάβουμε τον 20^ο αιώνα, τον σύγχρονο τρόπο σκέψης χωρίς αυτήν την κουλτούρα της Ψυχανάλυσης. Δεν σχολιάζω αν οι ιστορικοί την χρησιμοποιούν σωστά ή λάθος, απλώς ότι βρίσκεται στο υπόβαθρο  της ιστορικής σκέψης: τόσο από την άποψη ότι χρησιμοποιούμε τους όρους και τον τρόπο σκέψης που έθεσε η Ψυχανάλυση (ο Freud και η Λακανική Ψυχανάλυση) όσο επίσης και από  το γεγονός ότι στην ιστορία μπήκαν θέματα που βρίσκονται σε πολύ μεγάλη σχέση με την Ψυχαναλυτική συζήτηση (όπως η Μνήμη, η συζήτηση για το ολοκαύτωμα, η έννοια του τραύματος, το άνοιγμα στην παιδική ιστορία, στην ιστορία των φύλων) και σε μια σειρά από ζητήματα τα οποία οι ιστορικοί δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν χωρίς μερικές βασικές ιδέες που προέρχονταν από την Ψυχανάλυση και την Ψυχιατρική.

Με αυτήν την έννοια, πριν από μερικά χρόνια, είχαμε επιχειρήσει μια συζήτηση στο Βόλο ανάμεσα σε ψυχαναλυτές και ιστορικούς. Βασικοί οργανωτές αυτής της συνάντησης ήταν ο Γρηγόρης Αμπατζόγλου και η Ρίκα Μπενβενίστε. Η συνάντηση  πήγε εξαιρετικά καλά, όσοι ιστορικοί συμμετείχαμε μάθαμε, σκεφτήκαμε καλύτερα τα πράγματα, τα μετρήσαμε, εκθέσαμε τη δουλειά μας και τις σκέψεις μας στα μάτια των ψυχιάτρων, των ψυχαναλυτών και έτσι υπάρχει αυτή η διάθεση από τότε να κάνουμε πράγματα κοινά. Δεν είναι πάντοτε εύκολη αυτή η συζήτηση. Από την άλλη μεριά υπήρξε   ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον συναδέλφων από το Πανεπιστήμιο Αθηνών (θήτευαν στην Ψυχιατρική, στην Ψυχανάλυση) και οι οποίοι ασχολούνταν με ιστορικά θέματα και προσέγγιζαν ιστορικά θέματα, εννοώ τον Δημήτρη Πλουμπίδη, κ.α., καθώς και  ένα ενδιαφέρον των ιστορικών επίσης να κάνουν Ιστορία των Ψυχιατρείων, Ιστορία της Ψυχικής Υγιεινής,  Ιστορία της Ψυχιατρικής.

Έτσι προχωρήσαμε στη διερεύνηση και στη δημιουργία ενός κοινού πεδίου (επίκοινου πεδίου συζήτησης) και   φτάσαμε σε αυτήν την ημερίδα που μου φαίνεται ιδιαίτερα σημαντική, επειδή δεν περιέχει μόνο ένα ιστορικό και ανθρωπολογικό κομμάτι που ακουμπά στην Ψυχανάλυση, αλλά έχει άμεσο ενδιαφέρον για την καθημερινή μας ζωή. Το πρόβλημα είναι αν οι ιστορικοί μπορούν να συνεισφέρουν σε αυτήν την κατανόηση. Πολλές φορές σε ιατρικά συνέδρια καλούν ιστορικούς να συμμετάσχουν, όχι για να πάρουν μέρος στη συζήτηση του συνεδρίου, αλλά ως ένα είδος χαλάρωσης των συνέδρων, οπότε το ενδιαφέρον είναι απόμακρο, εξωτερικό.

Αυτό που επιχειρούμε εδώ είναι να σκεφτούμε μέσα σε αυτήν την προβληματική. Να δούμε σε ποιο βαθμό αυτά που λέμε εμείς και αφορούν λ.χ. την ιστορία του Βρεφοκομείου το 19^ο αιώνα ή τα προπολεμικά χρόνια στη Θεσσαλονίκη ή τα παιδιά του εμφυλίου ή τα παιδιά του ισπανικού εμφυλίου, σε ποιο βαθμό αυτή η εμπειρία, η ενασχόληση, η μελέτη αυτών των ζητημάτων, αφορά τους παιδοψυχιάτρους σήμερα, τι έχει να τους πει, τι μπορεί να τους πει. Αυτό το ερώτημα ξαναγυρνά στους ιστορικούς γιατί με αυτόν τον τρόπο αναγκάζει τους ιστορικούς να δουν πλευρές τις οποίες δεν θα έβλεπαν ή θα υποτιμούσαν προηγουμένως. Να δουν δηλαδή ζητήματα που θέτει η σύγχρονη παιδοψυχιατρική. Με αυτά τα λίγα και με αυτήν την πρόκληση   έχουμε πέντε ιστορικές ανακοινώσεις, οι δυο πρώτες αναφέρονται στην ιστορία των Βρεφοκομείων. Στη συνέχεια  θα προχωρήσουμε στα παιδιά των εμφυλίων πολέμων και θα κλείσουμε με τα «κρυμμένα» παιδιά της Κατοχής.