Μια καινούργια σειρά βιβλίων στο χώρο των «Ψ» επιστημών είναι πάντα ευπρόσδεκτη, ιδίως όταν προέρχεται από έναν εκδοτικό οίκο της πείρας και της γνώσης των Ελληνικών Γραμμάτων και την εγγυάται η υπογραφή ενός λίαν αξιόλογου, από κάθε πλευρά, νέου συναδέλφου, του Γιάννη Ζέρβα. Όταν μάλιστα η σειρά αυτή στοχεύει να συγκεντρώσει καταξιωμένα επιστημονικά δοκίμια πάνω σε θέματα ψυχιατρικής, ψυχολογίας και ψυχοθεραπείας, υπό τον γενικό τίτλο Ψ/Μονογραφίες, η εν λόγω προσφορά μεγεθύνεται καθώς αποτελεί μια μεθοδική παιδευτική προσφορά στους νέους ιδίως ψυχιάτρους που συμβάλλει, συνάμα, και στη γενικότερη παιδεία ενός ευρύτερου κοινού.

Μια πολύ καλή αρχή είναι το επιλεγέν έργο του Jeremy Holmes για τη Θεωρία του Δεσμού που ανέπτυξε σταδιακά (μεταξύ 1969 και 1980) ο John Bowlby (1907-1990), διερευνώντας το εξελικτικό πλαίσιο της ανάπτυξης του βρέφους. Καλή αρχή και ευτυχής συγκυρία, λοιπόν, που τιμά και το διαρρεύσαν «έτος Δαρβίνου».

Με τους όρους δεσμός και, δευτερευόντως πρόσδεση, τους οποίους οι μεταφραστές και ο επιμελητής επέλεξαν για να αποδώσουν τον όρο attachment, εννοείται ο διαρκής, σταθερός και συναισθηματικά φορτισμένος δεσμός ανάμεσα σε δύο εξ αρχής «βιολογικά προγραμματισμένους» γι’ αυτόν τον σκοπό οργανισμούς που αναπτύσσεται ως «κοινωνική σχέση» ανάμεσα στο νεογνό και τη μητέρα του. Με το πέρασμα από το «βιολογικό» στο «κοινωνικό» θα αναδυθεί ταυτόχρονα και η «ψυχική του ανάπτυξή», που θα λάβει υπ’ όψη και τις αντιδράσεις του περιβάλλοντος.

Η θεωρία του Bowlby αναπτύχθηκε πάνω στην παρατήρηση ότι σε όλα τα θηλαστικά η αναζήτηση της εγγύτητας με τη μητέρα κατά τους πρώτους μήνες μετά τη γέννηση αποτελεί παράγοντα ανάπτυξης του νεογνού εξ ίσου σημαντικό με τη διατροφή.

Το βρέφος «θα δεθεί» ή «δεν θα δεθεί καθόλου», όπως στη σπάνια περίπτωση του ιδρυματισμού των ορφανοτροφείων, η ποιότητα όμως του δεσμού ποικίλει ανάλογα με τα ερεθίσματα που δέχεται. Μέσα από αυτή τη διαδικασία το νεογνό θα αρχίσει να ελέγχει τα συστήματα της συμπεριφοράς του, υπό τη έννοια της πλέον ενεργητικής αναζήτησης της εγγύτητας με το πρόσωπο του δεσμού του και την εν συνεχεία διάκριση μεταξύ οικείου και ξένου ώστε να δημιουργήσει μια «βάση ασφάλειας». Θα χρειαστούν αρκετοί μήνες [λιγότερο από χρόνο] για την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, στο πέρας της οποίας θα αυξηθεί η ανησυχία μπροστά στο άγνωστο ή ένα ξένο πρόσωπο. Η βεβαιότητα ότι το πρόσωπο του δεσμού θα προστρέξει σε περίπτωση ανάγκης θα ανοίξει το δρόμο του βρέφους στην εξερεύνηση του περιβάλλοντος.

Από τη μεριά της μητέρας θα αναπτυχθεί ταχύτητα μια άλλη σχέση, η φροντίδα, ως ανταπόκριση στην ανάγκη δεσμού που εκδηλώνει το παιδί, μέσα από ευαίσθητες αντιδράσεις που κρατούν σε μέτρια επίπεδα τη διέγερση του παιδιού. Η ανάπτυξη αυτού του είδους της φροντίδας σχετίζεται, βέβαια, και με το σύνολο των σχετικών αναπαραστάσεων της μητέρας που προέρχονται από την προσωπική της ιστορία, αλλά και μορφοποιούνται από το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό της περιβάλλον.

Οι βασικές αυτές αρχές της θεωρίας του Bowlby ενέχουν ιδιαίτερη σημασία για την ψυχοπαθολογία, αλλά και για κάθε είδους και κατεύθυνσης ψυχοθεραπεία. Όπως τονίζει ο επιμελητής της έκδοσης, το βιβλίο του Holmes έχει, όμως, και το πρόσθετο πλεονέκτημα να παρουσιάζει και τις διαφορές ανάμεσα στις τρεις βασικές θεωρητικές ψυχαναλυτικές κατευθύνσεις, τη φροϋδική, την των αντικειμενοτρόπων σχέσεων και την εκ της θεωρίας του δεσμού προερχόμενη.

Πολλαπλά χρήσιμο το βιβλίο του Holmes, παρουσιάζεται στα ελληνικά με τη φροντίδα μεταφραστών και επιμελητών να το «μεταφέρουν στα ελληνικά με την εννοιολογική σαφήνεια και το ιδιαίτερο ύφος του Holmes». Η ρητή αυτή δήλωσή τους γίνεται απολύτως αισθητή στον αναγνώστη.