σύναψις 03 [2006 – τόμος 03]
Διαχείριση Φόβου ΑΕ
Όλο και πιο περίπλοκη γίνεται η γεωμετρία του φόβου. Μέσα στον μεγάλο φόβο εγγράφονται και εναλλάσσονται δεκάδες «μικροί». Πέρα από τον αρχέγονο φόβο του θανάτου και του αγνώστου, πέρα από τον αυτονόητο και ενδημικό πλέον φόβο της ανεργίας και της επιδείνωσης των όρων εργασίας και επιβίωσης, πληθαίνουν και οι ξαφνικοί, οι επικαιρικοί φόβοι. Σε λίγο οι τηλεθεατές θα ψηφίζουν με televoting τον φόβο της ημέρας, του μήνα, της χρονιάς. Φέτος γνωρίσαμε τον φόβο των λεγόμενων εξωτικών προορισμών (τσουνάμι στη ΝΑ Ασία), τον φόβο του κινέζικου ατμοσίδερου, του μετρό (φονικές επιθέσεις στο Λονδίνο), των πτήσεων (Helios), του τυφώνα (Νέα Ορλεάνη) και τώρα ένας νέος φόβος βρίσκεται προ των πυλών: η γρίπη των πουλερικών, το ενδεχόμενο μετάδοσης του ιού στον άνθρωπο και το ακόμα χειρότερο ενδεχόμενο της μετάλλαξης αυτού του ιού. Οι Στυμφαλίδες Όρνιθες βόσκουν στον σκοτεινό κάμπο της βιοτεχνολογίας και οι πρωτόγονοι φόβοι αναβιώνουν: ένα νέο ηλεκτρονικό παιχνίδι, το «F.E.A.R.», χαρακτηρίζεται το πιο τεχνολογικά προηγμένο «action game» που έχει κυκλοφορήσει μέχρι σήμερα.
Ποιοι φόβοι είναι βάσιμοι και ποιοι διογκώνονται από τα ΜΜΕ; Ποιοι είναι προϊόν των θεωριών συνωμοσίας; Πώς είμαστε σίγουροι ότι έχουμε διαλέξει τον «σωστό» φόβο; Και αν μας έχει διαλέξει αυτός; […]
Μαριάννα Τζιαντζή
Καθημερινή 16/10/05
Η Τζοκόντα και η στατιστική του χαμόγελου
Εμφανίζονται λοιπόν πού και πού κάποια ειδησάρια που σε ρίχνουν για λίγο στη σύγχυση, αφού άλλον τρόπο ανταπόκρισης ή αντίδρασης υιοθετεί το μυαλό και άλλον, θερμότερο, διαλέγει το συναίσθημα. Μια τέτοια είδηση, σταλμένη από το Άμστερνταμ, η οποία είχε το γνώρισμα να προκαλεί τον σαρκασμό και τον θυμό ταυτόχρονα (στα όρια της αλληλοεξουδετέρωσής τους), αντιγράφω από την «Καθημερινή» της 15ης Δεκεμβρίου. Τίτλος: «Ανέλυσαν το χαμόγελο της Μόνα Λίζα». Υπέρτιτλος: «Κοκτέιλ ευτυχίας, αηδίας, φόβου και θυμού». Ιδού το πλήρες κείμενο, το οποίο μας πληροφορεί ότι «λύθηκε» επιτέλους ένα από τα αινίγματα που μας κληροδότησε ο Ντα Βίντσι για να ’χουμε να μεγαλώνουμε το μυαλουδάκι μας βασανίζοντάς το: «Δεν είναι πλέον και τόσο αινιγματικό το χαμόγελο της Τζοκόντας. Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ, η Μόνα Λίζα ήταν κατά 83% ευτυχισμένη, κατά 9% αηδιασμένη, κατά 6% φοβισμένη και κατά 2% θυμωμένη. Η ποσοστιαία ανάλυση του πορτρέτου του αριστουργηματικού πίνακα του Λεονάρντο ντα Βίντσι είναι προϊόν ενός λογισμικού «αναγνώρισης συναισθημάτων». Όπως αναφέρει στο υπό έκδοση τεύχος του το περιοδικό New Scientist, «ο αλγόριθμος, που είναι προϊόν της συνεργασίας με Αμερικανούς ερευνητές, αποπειράται την αξιολόγηση της ανθρώπινης διάθεσης εξετάζοντας διάφορα χαρακτηριστικά, όπως η καμπύλη των χειλιών και οι ρυτίδες γύρω από τα μάτια, τα οποία συγκρίνει με έξι βασικά συναισθήματα». Δεν γίνεται να μη θυμηθεί κανείς εδώ τις κρανιομετρήσεις που έκανε ο Ιταλός ψυχίατρος Τσέζαρε Λομπρόζο, τον 19ο αιώνα, επιχειρώντας να κατατάξει βάσει αυτών τους ανθρώπους σε εγκληματίες και μη. […]
Παντελής Μπουκάλας
Καθημερινή 24/12/2005
Σημάδια μητρόπολης. Η κοινωνία ωριμάζει σαν αγορά. Οι πολίτες ωριμάζουν σαν καταναλωτές. Κερδίζουν, χωρίς να διεκδικούν, το δικαίωμα στο shopping και στην κατανάλωση. Κερδίζουν το δικαίωμα στη δανειοδότηση του shopping, στη δανειοδότηση των διακοπών, στη δανειοδότηση της μικρολιγούρας του Σαββατοκύριακου. Κερδίζουν το δικαίωμα να κυλάνε τα χρέη τους από τράπεζα σε τράπεζα. Κερδίζουν το δικαίωμα να μεταφέρουν τον αριθμό του κινητού από εταιρεία σε εταιρεία. Κερδίζουν το δικαίωμα να μεταφέρουν τις αγορασμένες μονάδες τους από μήνα σε μήνα. Κερδίζουν το δικαίωμα να προσφεύγουν σε κάποιον Συνήγορο ή Μη Κυβερνητική Οργάνωση για το κακό σέρβις και την ελλιπή εγγύηση των προϊόντων. Κερδίζουν διαρκώς δικαιώματα, ακόμη κι όταν δεν τα ζητάνε. Αλλά έτσι γενναιόδωρη είναι η ζωή: Θέλω, Ελευθερία, Περισσότερο – ιδού λέξεις σημαντούρες, που ακούγονται σαν συνθήματα του ’68, ενώ είναι σλόγκαν καρτοκινητών.
Νίκος Γ. Ξυδάκης
Καθημερινή 11/12/05
Όπως στο ιστορικό μυθιστόρημα ο πεζογράφος χρησιμοποιεί το παρελθόν ως αφηγηματικό μέσον, προκειμένου να θίξει ζητήματα της δικής του εποχής, έτσι και στο μελλοντολογικό αφήγημα το ενδιαφέρον δεν έγκειται στην παράθεση ασύλληπτων επιστημονικών επιτευγμάτων, όσο στο ότι ο δημιουργός υποτάσσει τις υποτιθέμενες μελλοντικές εξελίξεις στο πεδίο των παροντικών δικών μας προβληματισμών. Η ιστορία στη «Δεύτερη γυναίκα» της Ελιάνας Χουρμουζιάδου (Κέδρος, σελ. 374) εκτυλίσσεται σε μια περιοχή που θα μπορούσε να είναι η παραλιακή ζώνη της Αθήνας του 2064. Μια από τις βασικές μεταβολές που έχει επέλθει στο διάστημα αυτό, είναι ότι η ζωή έχει παραταθεί τόσο, ώστε τα 120 χρόνια να αποτελούν συνήθη ανθρώπινη ηλικία και τα 60 χρόνια την απαρχή μιας δεύτερης νεότητας. Κι ακόμα, ότι η βιοτεχνολογία έχει κατορθώσει να επέμβει στον ανθρώπινο γονότυπο, δημιουργώντας γενετικώς τέλεια πλάσματα τόσο από την άποψη της μορφής όσο και από την άποψη των χαρισμάτων. Μεταλλαγμένα έμβρυα, ηλεκτρονικά εμφυτεύματα, κοκτέιλ νεότητας, προσομοιωτές εικονικής πραγματικότητας, συσκευές που απορροφούν τα σήματα του πόνου πριν μεταδοθούν στον εγκέφαλο, ανανεώσεις κατεστραμμένων ιστών με την εισαγωγή ειδικών μορίων, νομιμοποίηση της ευθανασίας συμπληρώνουν την εικόνα του μελλοντικού αυτού κόσμου όπως τον αποδίδει η Ελιάνα Χουρμουζιάδου στην πόλη των 17 εκατομμυρίων όπου κατοικούν οι ήρωές της. […]
Ελισάβετ Κοτζιά
Καθημερινή 12/2/06
Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που ο άνθρωπος έγινε παρατηρητής του κόσμου και ο κόσμος κατέστη αντικείμενο παρατήρησης. Κι ήταν αυτή η χρονική στιγμή που ξεμάγεψε ο κόσμος και ο αδληφάγος άνθρωπος επεφύλαξε για τον ακριβό εαυτό του όλη τη μαγεία. Ύστερα, με ήσυχη τη συνείδησή του, άνοιξε παράθυρο στον ορθολογισμό, αυτόν που αν τον προγραμματίσουμε κατάλληλα απορροφά τους κραδασμούς της χαίνουσας σκέψης, αλλά και του πόνου του σώματος που προέρχεται από την αγωνία και τον βασανισμό της ψυχής. Τον ορθολογισμό που σε τελευταία ανάλυση μας βοηθάει να ελέγχουμε το επικίνδυνο κομμάτι των συναισθημάτων που ξεχειλίζει αναίτια, αλλά και με αιτία πολλές φορές. Μια μορφή επιλεκτικής ανακωχής είναι η επιλογή του ορθολογισμού, ίσως γιατί μελετάμε καλύτερα τις δυνάμεις μας, τις περιβαλλοντικές δυνάμεις και επιλέγουμε στρατηγικές. Γιατί, ακόμη κι αν δεν το παραδεχόμαστε, παραμένοντας πολλοί από μας οπαδοί της ξέφραγης σκέψης του Απολινέρ, ένα κομμάτι της ζωής μας επιλέγει να συνδιαλέγεται με τη χεγκελιανή άποψη που λέει πως «ό,τι είναι πραγματικό είναι και έλλογο». Επί της ουσίας, όμως, ο άνθρωπος δεν θα πάψει ποτέ να αναμοχλεύει τις θεμελιακές θυμικές καταστάσεις του είναι του, την αγωνία, τη νοσταλγία, την αναγγελία της αιωνιότητας και να αναθαρρεύει κάθε φορά που κάνει ένα βήμα είτε προς την απαλλαγή είτε προς την καταβύθιση σ’ αυτές. […]
Ρίτσα Μασούρα
Καθημερινή 19/3/06
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας δεν ειναι διαθέσιμο για αντιγραφή.
