Επιθεώρηση Ψυχιατρικής, Νευροεπιστημών & Επιστημών του Ανθρώπου

 

σύναψις 36 [2015 – τόμος 11]

Το πιάνο ως αιτία νευρώσεων

[ The piano as cause of neuroses. – (ανώνυμο) British Medical Journal April 22, 1899 ]
Μετάφραση: Κωνσταντίνος Στεργιόπουλος (Ψυχολόγος)

Οι πάντες – εκτός των δασκάλων μουσικής – θα συμφωνήσουν πως στη σημερινή εποχή κατακλυζόμαστε από το πιάνο. Περιλαμβάνεται στα μειονεκτήματα ενός προηγμένου πολιτισμού και αν μπαίνουμε συχνά στον πειρασμό να οικτίρουμε όσους έζησαν σε σκοτεινές εποχές, πριν την αυγή του ηλεκτρικού ρεύματος και την έλευση του αυτοκινήτου, η ικανοποίηση για την ανωτερότητα του κράτους μας μπορεί να μετριάζεται με τη σκέψη ότι εκείνοι, τουλάχιστον, ήταν απαλλαγμένοι από το διαρκές κουδούνισμα του πιάνου. Οι δίνες συντριπτικών ήχων, τις οποίες πολλοί εκτελεστές νομίζουν ότι είναι αναγκαίο να παράγουν ως απόδειξη των ικανοτήτων τους, ταράζουν τη λεπτεπίλεπτη συσκευή του νευρικού συστήματος σε βαθμό που θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για ευερέθιστα άτομα, εάν ήταν αναγκασμένα να υφίστανται συχνά αυτόν τον βασανισμό. Μετά από μια τέτοιου είδους εμπειρία, μάλλον, o Théophile Gautier όρισε τη μουσική ως την πιο δαπανηρή μεταξύ των θορύβων. Ο σερ James Page μπήκε κάποτε στον κόπο να υπολογίσει τον αριθμό των μυϊκών κινήσεων που εκτέλεσε κάποιος ικανός πιανίστας σε ένα ρεσιτάλ. Ποιος όμως θα μετρήσει τα σκιρτήματα, τις οδύνες και τα πολλαπλά σοκ που ένα ευαίσθητο άτομο υποφέρει από τις πυροτεχνικές επιδείξεις ενός πιανίστα ο οποίος καταπιάνεται με το γαργάλημα των αυτιών του φτωχού ακροατηρίου; Μια κυρία καυχήθηκε στον Δόκτορα Johnson πως ένα κομμάτι, το οποίο είχε μόλις παίξει η κόρη της, ήταν δύσκολο. «Κυρία μου», της απήντησε ο σοφός, «θα ευχόμουν να ήταν αδύνατο». Ο Oliver Wendell Holmes πρέπει να είχε υποφέρει το βασανιστήριο του πιάνου όταν έγραψε, με πραγματική ευαισθησία, περί μιας επιστήμης, η οποία:

Σαν ένα κατάπλασμα έρχεται
να θεραπεύσει τα πλήγματα του ήχου.

Λιγότερο ενοχλητικά για τα νεύρα είναι μόνον τα αναποτελεσματικά γρατζουνίσματα του αρχάριου και οι επικατάρατες επαναλήψεις του μαθητευόμενου. Το πιάνο έγινε επαίσχυΤο πιάνο ως αιτία νευρώσεων [ The piano as cause of neuroses. – (ανώνυμο) British Medical Journal April 22, 1899 ] Μετάφραση: Κωνσταντίνος Στεργιόπουλος (Ψυχολόγος) ντη αιτία διενέξεων που διέρρηξαν παλαιές φιλίες· οδήγησε σε ναυάγιο εγχειρήματα μεγάλης σπουδαιότητας· διατάραξε τις λεπτότερες προσαρμογές του εγκεφαλικού μηχανισμού διαφόρων εργατών της λογοτεχνίας και της επιστήμης· έστρεψε πολλούς φιλομαθείς από τα βιβλία στη μποτίλια και ώθησε φιλήσυχους πολίτες στη διάπραξη βίαιων επιθέσεων. Αυτές είναι μερικές από τις διαβολικές επιπτώσεις του πιάνου, οι πιο παθητικές όπως θα έλεγαν οι σχολαστικοί, σε ό,τι αφορά τα θύματα. Αλλά και ο χειριστής δεν βγαίνει αβλαβής. Ένας σύγχρονος συγγραφέας, ο Δόκτωρ Waetzhold, πιστεύει ότι οι χλωρώσεις και οι νευρώσεις από τις οποίες υποφέρουν πολλά νεαρά κορίτσια μπορούν κατά μεγάλο μέρος να αποδοθούν στην κατάχρηση του πιάνου. Παροτρύνει, συνεπώς, να τεθεί υπό διωγμό το «θανατηφόρο» έθιμο της παρακίνησης των νεαρών κοριτσιών να χτυπούν τα πλήκτρα πριν γίνουν 15 ή 16 χρονών. Ακόμη και σε εκείνες τις ηλικίες, η εξάσκηση θα έπρεπε να επιτρέπεται μόνο σε άτομα που διαθέτουν, πέραν του αληθινού ταλέντου, και μια εύρωστη ιδιοσυγκρασία. Παραθέτει στοιχεία τα οποία δείχνουν ότι στα 1.000 νεαρά κορίτσια που σπούδαζαν πιάνο πριν την ηλικία των 12 χρόνων τα 600 επλήγησαν από νευρικά προβλήματα στην ύστερη ζωή τους, ενώ μεταξύ εκείνων που άρχισαν σπουδές πιάνου σε μεγαλύτερη ηλικία μόνον 200 υπέφεραν αναλόγως. Κι από εκείνα που ποτέ δεν άγγιξαν το όργανο, μόνον 100 προσβλήθηκαν κατά τον ίδιο τρόπο. Η μελέτη του βιολιού παρήγαγε ακόμη πιο καταστροφικά αποτελέσματα από εκείνα που αποδίδονται στο πιάνο. Ευτυχώς το βιολί δεν κατέστη ακόμη παγκόσμια πληγή, όπως έγινε με το πιάνο. Εάν η βάρβαρη μόδα να υποχρεώνονται τα κορίτσια να μάθουν αυτά τα όργανα δεν μπορεί να κατασταλεί με άλλον τρόπο, το Κοινοβούλιο διόλου δεν θα σπαταλήσει τον χρόνο του εάν ψηφίσει έναν Νόμο για την προστασία των ανηλίκων από τούτη τη μορφή ασπλαχνίας. Όποιος αυτοβούλως προσθέτει έναν ακόμη στο πλήθος των ασήμαντων παικτών που ήδη ερεθίζουν το γενικό αυτί, θα πρέπει να θεωρείται ένοχος μοχθηρίας εναντίον του ανθρώπινου είδους.

Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας δεν ειναι διαθέσιμο για αντιγραφή.