Κάτω από τον τίτλο «Η απώλεια του Georges Lantéri-Laura, μεγάλου κλινικού και θεωρητικού της ψυχιατρικής», η γαλλική εφημερίδα Le Monde της 7ης Αυγούστου 2004 δημοσίευσε εκτεταμένη νεκρολογία της Elisabeth Roudinesco για τον θάνατο του Georges Lantéri-Laura που επήλθε, μετά από οξύτατη και σύντομη βαριά ασθένεια, στις 3 Αυγούστου του ίδιου έτους. «Μετά την έκδοση δύο έργων φαινομενολογικής έμπνευσης (La Psychiatrie phénoménologique, PUF, 1963, και Phénoménologie de la subjectivité, PUF, 1968), ο Georges Lantéri-Laura παθιάστηκε με την ιστορία της νευρολογίας και, ακολουθώντας τη διδασκαλία του Canguilhem, θα γράψει τη φημισμένη Histoire de la phrénologie (PUF, 1970)». Έτσι αρχίζει η Roudinesco κι ύστερα τονίζει την ευρυμάθεια και την κομψότητά του, την ενδυματολογική αλλά και την κομψότητα στο στυλ των ομιλιών και των γραπτών του. Θα αναφερθεί σε αυτά και ο Jean Garrabé, στη δική του νεκρολογία που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Annales Médico-Psychologiques (2005, 163, 3-4, 212-216), προσθέτοντας: «υπάρχουν κάποιες λέξεις που ξεθώριασαν κι έχασαν την αρχική τους δύναμη στο πέρασμα του χρόνου, μα σαν πρόκειται να τις χρησιμοποιήσουμε προκειμένου να μιλήσουμε για τον Georges Lantéri-Laura, ξαναβρίσκουν την πρώτη τους αξία. Είναι οι λέξεις ουμανισμός, κουλτούρα, ευγένεια, αβρότητα, χάρη, σεμνότητα, εργασία».

«Άνθρωπο της εξαίρεσης» και «αυθεντικό δάσκαλο» θα τον χαρακτηρίσουν οι Richard Rechtman, Jacques Arveiller, Didier Chartier, της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού L’ Evolution Psychiatrique (2005, 70, 2, 215-218), τονίζοντας μια άλλη πτυχή της προσωπικότητάς του: «Μπόρεσε να μεταδώσει σε πολλές γενιές ψυχιάτρων την επιθυμία να ξεπεράσουν τα όρια της επιστήμης τους, να ανοιχτούν σε άλλες γνώσεις, να θέσουν και άλλης μορφής ερωτήματα, χωρίς, ωστόσο, να θυσιάσουν την κοινή τους αξία, την κλινική. Διότι ήταν, επίσης, και ένας μεγάλος κλινικός. Αν η σημειολογία δεν είχε γι’ αυτόν κανένα μυστικό, είναι επειδή ακριβώς την ασκούσε, πριν ίσως ακόμη τη διδάξει ή τη διερευνήσει επιστημολογικά».

Ξαφνικό το χτύπημα της αρρώστιας και αιφνίδιος ο χαμός του. Γράφει σχετικά ο Yves Thoret στο ένθετο (La Lettre) του περιοδικού Psychiatrie Française (LLPF, No 137, Septembre 2004): «Δύσκολα μπορούμε να το πιστέψουμε, τόσο ήταν ζωντανός σε όλες τις συναντήσεις, τις ημερίδες, τα συνέδρια, όπου τον καλούσαν να παρέμβει, να προεδρεύσει, να εκθέσει ένα θέμα, να γράψει ένα editorial, να υπενθυμίσει ένα ιστορικό γεγονός. Μας φαίνεται αδύνατο να μην ξαναδούμε κοντά μας τη σιλουέτα του, με τις μετρημένες κινήσεις, να ακούει υπομονετικά και να απαντά με ήπια λόγια και συγκρατημένο χιούμορ».

Ο Georges Lantéri-Laura γεννήθηκε το 1930 στη Νίκαια. Η οικογένειά του καταγόταν από την γειτονική ιταλική Tende που παραχωρήθηκε το 1947 στη Γαλλία μετά από δημοψήφισμα. Άρχισε σπουδές φιλοσοφίας στην Aix-en-Provence αλλά συνέχισε στο Παρίσι με την ιατρική και την ειδίκευσή του στην ψυχιατρική. Υπήρξε βοηθός και κατόπιν επιμελητής του Georges Daumézon στο Νοσοκομείο Sainte-Anne από το 1958 έως το 1964 και ακολούθως διευθυντής στο Νοσοκομείο Stephansfeld του Brumath (Bas-Rhin), διαδεχθείς τον Didier Anzieu στην έδρα της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Strasbourg. Επανερχόμενος το 1969 στο Παρίσι, έγινε διευθυντής Κλινικής στο Νοσοκομείο Esquirol του Saint-Maurice (Val-de-Marne) από όπου συνταξιοδοτήθηκε το 1998. Στο διάστημα 1972 – 1988 διετέλεσε διευθυντής σπουδών στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS). Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Société Internationale d’ Histoire de la Psychiatrie et de la Psychanalyse (SIHPP) και διετέλεσε Πρόεδρος της Société de l’ Evolution Psychiatrique.

Τον Ιανουάριο του 2004, ο Georges Lantéri-Laura ανέλαβε την Προεδρία της Société Médico-Psychologique. Ιστορικό το θέμα της εναρκτήριας ομιλίας του. Στην ιστορία της ψυχιατρικής θα ήταν αφιερωμένη και η επίσημη συνεδρία της Εταιρείας, που με τόση φροντίδα προετοίμαζε. Ήρθαν έτσι τα πράγματα και τον Νοέμβριο του 2004 μετατράπηκε σε Διημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη του.

Το 2000 ο Guy Baillon θυμόταν: Ακούγοντας σε κάποιο Συνέδριο τον Georges Lantéri-Laura να εξιστορεί τη διαδρομή που είχε ακολουθήσει η ψυχιατρική, «συνειδητοποιήσαμε […] ότι αυτά που ακούγαμε μας επέτρεπαν να ελπίζουμε πως κι άλλες αλλαγές θα προέκυπταν στο μέλλον. […] Μας καλούσε, άλλωστε, να πάρουμε μέρος σε αυτή την εξέλιξη. Αρνήθηκε, βέβαια, να προφητέψει. […] Το μέλλον θα είναι αυτό που θα κάνουμε, πρόσθεσε».

Ο Georges Lantéri-Laura είχε κάνει πολλά, μα είχε ακόμη πολλά να προσθέσει.

Κώστας Πόταγας
Δημήτρης Πλουμπίδης
Θανάσης Καράβατος