0 Ζολά εγεννόθη εν Παρισίοις την 2 Απριλίου 1840. Θηλάσας Βουργουνδίαν τινά, αποθανούσαν εν προβεβηκυία ηλικία, απεγαλακτίσθη κατά τον κεκανονισμένον χρόνον και δεν υπέστη σπασμούς, αλλ’ εν τη πρώτη παιδική αυτού ηλικία ην καχεκτικός και έσχεν απείρους παθολογικός διαταραχάς.

Περί το τρίτον έτος η οικογένεια Ζολά εγκατέλειψε τους Παρισίους και μετέβη ίνα εγκατασταθή εις Αιξ.

Η εφηβία αυτού εξεδηλώθη μεταξύ του δεκάτου τρίτου και του δεκάτου τετάρτου έτους, γενετησίως όμως περί το δέκατον όγδοον έτος. Το γενετήσιον ένστικτον αυτού υπήρξεν πάντοτε άτολμον, ως συμβαίνει παρά τοις νευροπαθέσι, παρ’ οις αι ιδέαι πολλάκις εισίν επισχετικαί.

Δεκαεπταετής ήλθε προς συμπλήρωσιν των σπουδών αυτού εις Παρισίους. Μετά τας διακοπάς του 1858, ας διήλθεν εις Αίξ, προσεβλήθη, την επαύριον της εις Παρισίους επανόδου του, υπό βαρέως πυρετού μετά ιλίγγων. Η νόσος διήρκεσεν εξ εβδομάδας και κατά τας τρεις πρώτας ην υπό δίαιταν. Κατά την διάρκειαν της οξείας περιόδου έσχε παραλήρημα και κατά την ανάρρωσιν το στόμα ήτο εξηλκωμένον, οι δε οδόντες είχον περιγυμνωθεί ο ασθενής μη δυνάμενος να ομιλή έγραφεν επί πλακάς. Η διάγνωσις της δοθιηνεντερίτιδος εφαίνετο πιθανή.

Πρέπει να δίίδη τις εις τον τυφοειδή τούτον πυρετόν την αιτίαν της πνευματικής υπεροχής εκδηλωθείσης είτα, ως υπεστήριξαν ουχ ήττον εν αναλόγοις περιπτώσεσιν; Ουδέν ουχ ήττον επιτρέπει να παραδεχθή τις την ερμηνείαν ταύτην.

Ο Ζολά δεν ησθάνθη κάματον εγκεφαλικόν μετά τον τυφοειδή αυτού πυρετόν. Δεν δύναται λοιπόν ούτος να θεωρηθή εις την περίπτωσιν ταύτην ή ως φαινόμενον άνευ ουδεμίας συνέπειας επί της διανοίας.

Κατά το 20 έτος ενεφανίσθησαν, ιδία εν τοις εντέροις, άλγη νευρικά, εφ’ ων στερούμενοι πληροφοριών δεν αποφαινόμεθα. Μετά την εγκατάλειψιν των σπουδών του ο Ζολά ήγε βίον ήκιστα υγιεινόν, πλήρη μεριμνών και υλικών στερήσεων. Αι νευρικαί διαταράξεις επί μάλλον και μάλλον επετάθησαν. Εν πρώτοις, από του 20 μέχρι του 40 έτους, εντεραλγίαι. Βραδύτερον, από του 45 μέχρι του 50 έτους, προσέλαβον μορφήν κυστίτιδος, στηθάγχης μετά πόνων κατά τον αριστερό βραχίονα, θωρακικών νευραλγιών, ρευματισμών των άρθρων. Η καρδία προ πάντων πολλάκις ηνώχλησεν αυτόν είχε παραδόξους συναισθήσεις, ενόμιζεν ότι την ακούει να κτυπά εν τω βραχίονι ή εν τω μηρώ αυτού. Εξ αιτίας των καρδιακών αυτού ενοχλήσεων διέκοψε την χρήσιν του καπνού περί το 35 έτος της ηλικίας αυτού, τη συμβουλή του ιατρού Potain. Προ τεσσάρων δε ετών είδεν αυτόν ο ιατρός Huchard και διέγνωσε ψευδοστηθάγχην εις νευρικόν άτομον διάγνωσις ανάλογος εφηρμόσθη χρόνον τινά μετά ταύτα υπό του ιατρού Albert Robin κατά τας κρίσεις της ψευδοκυστίτιδος αυτού.

Το νευρικόν σύστημα του κ. Ζολά παρέχει έτι την ευκαιρίαν ίνα παρατηρήση τις σύνολον διαταράξεων, περί ων ωμίλησα ήδη εις διαφόρους περιστάσεις σπασμούς καρδιακούς, συνολκάς, συχνουρίαν, τρόμους κτλ. Υπέκειτο κυρίως εις κρίσεις άλγους, χρονολογουμένας από του 20™ έτους, αλλ’ αίτινες ευθύς εξ” αρχής, μεταξύ του 20°^u και 40~ έτους, παρήγοντο κατά μακρά διαλείμματα. Ήσαν δε προπάντων καθ’ όλην την περίοδον ταύτην κωλικοί νευρικοί. Βραδύτερον, από του 45^ου μέχρι του 50^ου έτους, αι κρίσεις αύται έλαβον την μορφήν της στηθάγχης, της οξείας κυστίτιδος, του ρευματισμού των άρθρων.

Υπήρχε λοιπόν ανισσοροπία τις νευρική, υπερηυξημένη ευαισθησία πραγματικώς νοσηρά, ήτις προκάλει, τη επιδράσει ελάχιστων ερεθισμών, σφοδρός και αλγεινός αντιδράσεις. Υπό την έποψιν ταύτην και επίσης εξ αιτίας ενίων νοσηρών ιδεών κατωτέρω περιγραφησομένων, δύναται τις δικαίως ειπείν ότι ο κ. Ζολά ήτο αληθώς νευροπαθής, τοσούτον μάλλον καθόσον τα άλγη αυτού παρουσιάζοντο ως ανεξάρτητα πάσης αισθητής οργανικής αλλοιώσεως. Επί πλέον δε, και τούτο καλώς σημειωτέον, δεν ήσαν συνδεδεμένα καθαρά τινί νευρώσει, ως τη επιληψία ή τη υστερία.

Δύναται τις λοιπόν να ονομάση αυτά υποκειμενικά, αν και πραγματικώτατα. Αι νευρικαί αύται διαταράξεις, ων η αρχήθεν ύπαρξις απεδείχθη δια πολλών γεγονότων, μάλιστα δια της συσπάσεως του σφιγκτήρος του δεξιού οφθαλμού, και δΓ άκρας ευαισθησίας παιδιόθεν εκδηλωθείσης, ανέλαμψαν κατά το εικοστόν έτος μετά της πρώτης διανοητικής υπερκοπώσεως. Κατόπιν, εξηκολούθουν εντεινόμεναι συν τη επιμόνω υπερβολική ει και τακτική ψυχική εργασία. Δύναται τις να ίδη εν τη περιπτώσει του Ζολά την επικύρωσιν της ιδέας, ότι η νευροπάθεια είνε συχνή σύντροφος της διανοητικής υπεροχής και ότι, ιδίως όταν αύτη εστί συγγενούς καταγωγής, αναπτύσσεται μετά της εγκεφαλικής ασκήσεως, ήτις τείνει σμικρόν κατά σμικρόν προς ανισσορόπησιν του νευρικού συστήματος.

Αλλ’ ο Ζολά είχε νοσηρός ιδέας μάλλον καταφανώς. Δεν περιγράφω ταύτας μεταξύ των συγκινήσεων, επειδή αύται δεν συνοδεύονται πάσαι ούτε πάντοτε υπό του φαινομένου τούτου, όπερ εν τοσούτω ευλόγως θεωρείται ως η βάσις των ιδεοληψιών: αι τελευταίαι αύται επήλθον αυτώ κατά το 30» έτος της ηλικίας αυτού και ανεπτύχθησαν σμικρόν κατά σμικρόν. Εις των χαρακτήρων αυτών είνε ότι δεν προκαλούσιν αληθές άγχος εν περιπτώσει μη ικανοποιήσεως. Ο Ζολά δύναται να μη παρασύρηται υπ’ αυτών και δεν υποφέρει πολύ. Συνήθως αφίησιν εαυτόν έρμαιον εις τας μανίας αυτού, ως τας καλεί, και τότε ικανοποιείται.

Μία των νοσηρών τούτων ιδεών είνε η της αμφιβολίας. Ούτω κατέχεται υπό διηνεκούς φόβου μήπως δεν δυνηθή να εκτελέση το ημερήσιον αυτού καθήκον, μήπως είνε ανίκανος ν’ αποπερατώση βιβλίον τι, να φέρη εις πέρας ομιλίαν τινά, όταν δημοσία τον λόγον λαμβάνη κτλ. Ουδέποτε αναγινώσκει εκ νέου τας μυθιστορίας αυτού, διότι φοβείται μήπως ανακαλύψη εν αυταίς ψεκτόν τι. Υπό την έποψιν ταύτην ουδεμίαν έχει εις εαυτόν εμπιστοσύνην και εν πολλαίς άλλαις περιστάσεσιν, εν ταις σπουδαιοτάταις και εν ταις ελαχίσταις υποθέσεσι του βίου.

Η αριθμομανία ή η ανάγκη του αριθμείν εστίν επίσης μία των νοσηρών αυτού ιδεών. Ο Ζολά λέγει ότι η ανάγκη αύτη είνε παρ’ αυτώ μία των εκδηλώσεων των ενστίκτων δια την τάξιν. Εν πάσαις ταις περιπτώσεσιν, αι ιδέαι αύται εισίν λίαν προσόμοιαι αλλήλαις. Αριθμεί λοιπόν εν τη οδώ τα στόμια του φωταερίου, τους αριθμούς των θυρών και ιδία τους αριθμούς των αμαξών, ων προσθέτει πάντας τους αριθμούς ως μονάδας. Οίκοι, αριθμεί τας βαθμίδας της κλίμακος, τα επί του γραφείου τεθειμένα αντικείμενα. Πρέπει προσέτι να ψαύση επανειλημμένως τα αυτά έπιπλα πριν κατακλιθή ή να ανοίξη τα αυτά ερμάρια. Ωθείται επίσης όπως ψαύη αντικείμενα τινα ή όπως κλείη θύραν τινά πλειστάκις κατά σειράν. Πλην τούτων, εις την ανάγκην ταύτην του αριθμείν προσετέθησαν έτεραι νοσηραί ιδέαι, και ιδία δεισιδαιμονίαι. Ούτως αριθμοί τινες κέκτηνται δια τον Ζολα κακήν επίδρασιν εάν ο αριθμός αμάξης τινός προστιθέμενος ως είρηται σχηματίζη την αριθμητικήν ταύτην μονάδα, δεν εποχείται ταύτης, ή εάν είνε ηναγκασμένος να το πράξη φοβείται μήπως συμβή αυτώ δυστύχημά τι, επί παραδείγματι μήπως δεν επιτύχη εις την υπόθεσιν, ην επιδιώκει. Η δεισιδαίμων αύτη ιδέα δύναται να επέλθη αυτώ και αδιαφόρως προς την τοιάνδε ή τοιάνδε αριθμομανιακήν αυτού παρόρμησιν. Επί μακράν τα πολλαπλάσια του αριθμού 3 εφαίνοντο αυτώ καλά σήμερον τα πολλαπλάσια του αριθμού 7 ενθαρρύνουσιν αυτόν. Ούτως, εν ώρα νυκτός, συνέβη αυτώ πολλάκις όπως ανοίξη διαδοχικώς επτάκις τους οφθαλμούς, ίνα απόδειξη εις εαυτόν ότι δεν θα αποθάνη μετ’ολίγον. Εξ εναντίου ο αριθμός 17, όσης επαναφέρει αυτώ αλγεινήν ανάμνησιν ως ημερομηνία, τω φαίνεται κακός και η τύχη έκαμε να βεβαιωθή η σύμπτωσις ενίων δυστυχών συμβεβηκότων μετά της ημερομηνίας ταύτης. Ανάλογοι δεισιδαίμονες ιδέαι εκδηλούνται εκτός πάσης αριθμομανίας. Ούτως εκτελεί πράξεις τινάς επί τη ιδέα ότι, εάν δεν έπραττε τούτο, ήθελον συμβή αυτώ θλίψεις επί παραδείγματι να άπτηται των στομίων του φωταερίου, άπερ συναντά καθ’οδόν, να υπερβαίνη εμπόδιον τι δια του δεξιού ποδός, να βαδίζη καθ’ ωρισμένον τινά τρόπον επί του λιθοστρώτου, κτλ. Επί πολύν χρόνον εφοβείτο μήπως δεν ήθελεν επιτύχει του έργου, όπερ έμελλε να επιχειρήση, εάν δεν εξήρχετο του οίκου αυτού δια του αριστερού ποδός.

Πάσαι αύται αι νοσηραί ιδέαι, ων ο Ζολά εκτιμά το παράλογον, συνοδεύονται, επαναλαμβάνω, υπό ελαφρών συγκινητικών φαινομένων. Ο Ζολά δύναται να μη ακόλουθή την παρόρμησιν αυτού άνευ μεγάλου αγώνος και ταλαιπωρίας. Είνε ιδίως περίεργον να παρατηρή τις πόσον ολίγον αύται ταράσσουσι την διανοητικήν ισορροπίαν. Δύναται τις ειπείν ότι αύται εισί λίαν επιπόλαιοι και ελαττωματικοί έξεις, μη προσβάλλουσαι βαθέως τας ψυχικός λειτουργίας.

Εκ των συγκινήσεων των συνδεδεμένων τω ενστίκτω της αυτοσυντηρήσεως, ο φόβος είνε πρώτιστος. Ο Ζολά δεν φοβείται πολύ το ποδήλατον· φοβείται όμως πολύ το σκότος και δεν θα διήρχετο όλως μόνος εν δάσος την νύκτα. Φοβείται μη αποθάνη αιφνιδίως,¹ και ο φόβος ούτος τον καταλαμβάνει κατά κρίσεις. Δεν φοβείται μη ενταφιασθή ζων, αλλ’ ενίοτε εν σιδηροδρόμω προσεβλήθη υπό της ιδέας μη κλεισθή έν τινι σήραγγι, ης τα δύο άκρα θα κατέρρεον ο τελευταίος ούτος φόβος ενέχει τι το νοσηρόν. Ουδέποτε τέλος έσχεν ιδέας αυτοχειρίας.

*

Δύο ζητήματα οφείλουσι να με σταματήσωσιν ενταύθα.

Το πρώτον και το κυριώτατον αφορά εις τα διδάγματα, άτινα δύναταί τις να εξαγάγη εκ της παρατηρήσεως του Ζολά περί των σχέσεων της διανοητικής υπεροχής και της νευροπάθειάς. Ευθύς εξ αρχής, δέον να τονίσωμεν καλώς το εξής γεγονός δια τους θιασώτας των θεωριών του Lombroso, ότι ο Ζολά δεν είνε επιληπτικός. Δεν είνε δε ούτε υστερικός, ούτε ύποπτος φρενοβλαβείας, αν και έχει πολλαπλός νευρικός διαταραχάς (συστολάς του σφιγκτήρος, σπασμωδικάς συστολάς της κύστεως, σπασμούς καρδιακούς, θωρακικάς συνολκάς, ψευδοστηθάγχην, υπεραισθησίας αισθητικός, άλγη, ιδεοληψίας και παρορμήσεις).

Πρέπει να ονομάση τις αυτόν διανοητικόν έκφυλον; Νομίζω ότι ο τίτλος ούτος δεν αρμόζει αυτώ ποσώς, εκτός αν κατατάξωμεν τον Ζολά εν τη κατηγορία των ανωτέρων εκφύλων (Magnan) παρ’ οις, προς ταις εξόχοις δυνάμεσιν, υπάρχουσι χάσματα ψυχικά κατά το μάλλον και ήττον μεγάλα. Αλλ’ εξεταστέον, πού εισί τα χάσματα ταύτα; Η φυσική και ψυχική σύστασις αυτού είνε εν συνόλω πλήρης δυνάμεως και αρμονίας. Το νευρικόν σύστημα είνε προφανώς υπεραισθητικόν εν τισι των μερών αυτού, και υπό την έποψιν ταύτην ανισσόροπον, ίνα μεταχειρισθώμεν λέξιν αρκούντως αόριστον και συνήθη. Το ευσυγκίνητον είνε βεβαίως ελαττωματικόν, αλλά πόσον έχει μικρόν απήχησιν επί της εγκεφαλικής σφαίρας! Προ πάντων ένιαι νοσηραί ιδέαι, ιδεοληψίαι τινές και παρορμήσεις, δεν επήρκεσαν όπως διαταράξωσιν επαισθητώς τας διανοητικός λειτουργίας. Αι ιδέαι αύται ζώσιν ως παράσιτα, χωρίς να παραβλάπτωσι την διανοητικήν προσωπικότητα του Ζολά, μένοντος παρά ταύτας ισορρόπου και αι ανώτεραι εκφάνσεις της διανοίας, ην συνιστώσιν η κρίσις, η φαντασία, η θέλησις, εισί πληρεστάτης υγείας και ισορροπίας.

Εν τη εκτιμήσει λοιπόν της διαγνώσεως των κανονικών τούτων ψυχικών φαινομένων πρέπει να επιδείξωμεν λεπτότητα τινα αναλύσεως. Η ιδεοληψία και η παρόρμησις, όταν δεσπόζη αυτών το υποκείμενον, ώστε να μη παρασύρωσιν αυτό ποτέ εις παραλόγους πράξεις, εισί ροπαί προφανώς ελαττωματικοί του πνεύματος, αλλ’ ελάχιστα αφίστανται της κανονικής καταστάσεως εν τε ταις ιδιότησιν αυτών και ταις συνεπείαις! Τοιαύτη ακριβώς είνε η περίπτωσις του Ζολά. Ουδέποτε είδον, ομολογώ, ιδεόληπτον, ούτε παρορμητικόν, τοσούτον ισόρροπον όσον αυτόν και σπανίως ειδόν τινα απηλλαγμένον πόσης ψυχικής νοσηρότητος να διαδηλοί την ωραίαν αυτού διανοητικήν ευστάθειαν τοσούτον.

Εν πόση περιπτώσει δεν δύναται τις ν’ αρνηθή ότι ο Ζολά είνε νευροπαθής, δηλαδή άνθρωπος ούτινος το νευρικόν σύστημα πάσχει. Διατί έχει ούτως; Αι διαταράξεις αυτού εισί κληρονομικοί; Εισίν επίκτητοι; Υποθέτω ότι η κληρονομικότης παρεσκεύασε το έδαφος και ότι η επίμονος διανοητική εργασία κατέστρεψε σμικρόν κατά σμικρόν την λεπτήν υγείαν του νευρικού ιστού. Αλλά δεν πιστεύω κατ’ ουδένα τρόπον ότι η κατάστασις αύτη η νευροπαθής υπήρξε και είνε απαραίτητος τη εξασκήσει των υψηλών δυνάμεων του Ζολά είνε συνέπεια ίσως αναπόφευκτος, και βεβαίως συνέπεια μάλλον λυπηρά, αλλ’ ουδαμώς συνθήκη απαραίτητος.