Επιθεώρηση Ψυχιατρικής, Νευροεπιστημών & Επιστημών του Ανθρώπου

Πέτρος Πετρίκης
Διδάκτωρ Ψυχιατρικής και επιστημονικός συνεργάτης
της Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής του ΑΠΘ

σύναψις 08  [2007 – τόμος 04]

Περί του Συνδρόμου Incubus

Το σύνδρομο incubus περιέγραψε το 1979 ο L.B. Raschka ως μια σπάνια παραλλαγή του δευτεροπαθούς ερωτομανιακού συνδρόμου. Η έννοια του «δαιμονικού-εραστή» ή incubus είχε παγκόσμια απήχηση από τα πανάρχαια χρόνια: από τον ελληνο-ρωμαϊκό μύθο του θεού Έρωτα (Cupid) και της Ψυχής, όπου περιγράφεται μια ερωτική συνεύρεση με έναν αθέατο εραστή, μέχρι τα χρόνια του Μεσαίωνα και τις περιγραφές στο Malleus Maleficarum των Kramer και Spengler· τότε οι γυναίκες-μάγισσες, που «συνευρίσκονταν» με τον διάβολο, καίγονταν στην πυρά.1

      Στο σύνδρομο incubus κυριαρχεί η παραληρητική ιδέα ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου ο ασθενής «υφίσταται» σεξουαλική συνεύρεση  με έναν φανταστικό εραστή, ιδέα η οποία έχει το χαρακτήρα της παραληρητικής μνήμης: ο ασθενής αναφέρεται στα «γεγονότα» την άλλη μέρα. Ο ίδιος συγγραφέας δεν θα παραλείψει να σημειώσει ότι, δύο χρόνια νωρίτερα, είχε δημοσιευτεί μια περίπτωση που αφορούσε σε ένα παραλήρημα με θέμα την «επιβαλλόμενη συνουσία» σε έναν διανοητικώς καθυστερημένο.2

      Το θέμα της επίσκεψης ενός αόρατου και φανταστικού εραστή είχε περιγραφεί και το 1971, από την Mary Seeman, υπό το όνομα σύνδρομο του «εραστή-φάντασμα», (phan-tom – lover syndrome). Και εδώ υπήρχε η ίδια μυθολογική αναφορά: ο Έρωτας (Cupid) επισκέπτεται νύχτα την Ψυχή, αλλά εδώ θα τονιστεί  το γεγονός ότι, αν και είχε ζητήσει να μη δει κανείς το πρόσωπό του, η Ψυχή παράκουσε κι άναψε κρυφά έναν λύχνο, αναγκάζοντάς  τον να φύγει μακριά.3

      Η ερωτομανία  συνυπάρχει και με άλλα σπάνια ψυχωτικά σύνδρομα, όπως με το σύνδρομο Capgras4, το folie a deux5 αλλά, επίσης, με σύνδρομο Capgras και folie a deux μαζί.6 Έχει περιγραφεί και μια μοναδική περίπτωση συνύπαρξης συνδρόμου incubus με σύνδρομο Capgras.7

Antonio Kanova (1757-1822)
Antonio Kanova (1757-1822)
Sir Edward Burne-Jones (1833-1898)
Sir Edward Burne-Jones (1833-1898)
Elstom Press, Ed. 1903
Elstom Press, Ed. 1903

1 Raschka LB. The incubus syndrome. A variant of erotomania. Can J Psychiatry 1979, 24, 549-553.

2 Greyson B, Akhtar S. Erotomanic delusions in a mentally retarded patient. Am J Psychiatry 1977, 134, 325-326.

3 Seeman MV. The search for Cupid or the phantom-lover syndrome. Canad Psychiat Ass J 1971, 16, 183-184.

4 Zarrouk ET. The co-existence of erotomania and Capgras’ syndrome. Br J Psychiatry 1991, 159, 717-719.

5 Pearce A. De Clerambault’s syndrome associated with “folie a deux”. Br J Psychiatry 1972, 121, 116-117.

6 Singer SF, Isbister SR. Capgras syndrome, de Clerambault’s syndrome, and folie a deux. Br J Psychiatry 1987, 151, 402-404.

7 Pande A. Co-existence of incubus and Capgras syndromes. Br J Psychiatry 1981, 139, 469-470

Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας δεν ειναι διαθέσιμο για αντιγραφή.