[Cécile Klinger, La Recherche, février 2008, 416, 54]

Στα τέλη Νοεμβρίου του 2007, δύο επιστημονικές ομάδες* παρουσίασαν μια νέα μέθοδο για την παραγωγή βλαστοκυττάρων. Το ξεχωριστό της μεθόδου είναι πως δεν απαιτείται έμβρυο! Πρόκειται για in vitro μέθοδο επαναπρογραμματισμού ενηλίκων κυττάρων μέσω 4 γονιδίων που τα επαναφέρουν σε εμβρυϊκή κατάσταση. Είναι προφανές ότι διανοίγονται πλέον νέες προοπτικές, καθώς το αποτέλεσμα είναι αυτό που προσδοκούσαμε ως τώρα από τον κλονισμό, αλλά χωρίς τα μειονεκτήματά του. Παραμένουν, βέβαια, πολλά ακόμα άλυτα προβλήματα πριν από μια ενδεχόμενη θεραπευτική τους χρήση.

* (a) K. Takahashi et al. Induction of Pluripotent Stem Cells from Adult Human Fibroblasts by Defined Factors. Cell, 2007, 131, 5, 861-872., (b) J. Yu et et al. Induced Pluripotent Stem Cell Lines Derived from Human Somatic Cells. Science, 2007, 318, 1917-1920.

[C. A. Nelson et al., Cognitive recovery in socially deprived young children: the Bucharest Early Intervention Project. Science 2007, 318, 1937]

Η μακρόχρονη παραμονή παιδιών σε ορφανοτροφείο επηρεάζει δυσμενώς τη γνωστική ανάπτυξή τους. Πρόκειται για συμπέρασμα μιας αμερικανικής ομάδας που μελέτησε 136 παιδιά, τα οποία παρέμεναν σε ορφανοτροφείο του Βουκουρεστίου από τη γέννησή τους. Από αυτά, μεταφέρθηκαν [με τυχαία επιλογή] σε ανάδοχες οικογένειες τα 67, ηλικίας 21 μηνών. Η ψυχομετρική εξέταση όλων αυτών των παιδιών, όταν έφτασαν στην ηλικία των 54 μηνών, έδειξε ότι τα παιδιά που μετακινήθηκαν είχαν, ήδη από τους 42 μήνες, καλύτερες επιδόσεις από ό,τι τα παιδιά που παρέμειναν στο ορφανοτροφείο. Η μελέτη έδειξε την ύπαρξη μιας κριτικής περιόδου [μέχρι τα 2 χρόνια] για την ψυχονοητική ανάπτυξη των παιδιών.

[Bernard Fauconnier, «Un divan en Amérique», Le Magazine Littéraire, mars 2008, No 473, σ. 41. Αφιέρωμα: «Συγγραφείς & ψυχανάλυση»]

[…] «Οι ταινίες μου είναι ένα είδος ψυχανάλυσης –λέει ο Woody Allen– αν βέβαια παραβλέψεις το γεγονός ότι είμαι εγώ που πληρώνομαι κι αυτό τα αλλάζει όλα». Διασχίζοντας τον Ατλαντικό, η ψυχανάλυση φαίνεται σα να προσαρμόζεται στα πουριτανικά ήθη και τις απλουστευτικές συνήθειες της αμερικανικής κοινωνίας. Τα περί τα «Ψ» ευφυολογήματα, που αναδύονται μέσα από τις ταινίες του Woody Allen, αντανακλούν και καταγγέλλουν αυτή την τάση εκλαΐκευσης, που συχνά τη βρίσκουμε να εφαρμόζεται απλοϊκά και η οποία μεταφέρει τις ψυχαναλυτικές έννοιες στην καθημερινή ομιλία, μέχρι που τις αδειάζει από κάθε τους νόημα, μετατρέποντάς τες σε κλισέ. Η φροϋδική βουλγκάτα* διαπότισε ολόκληρη την αμερικανική κοινωνία, που έβρισκε στην ψυχανάλυση κάποιες απαντήσεις για τα άγχη της και στον ψυχαναλυτή ένα καθησυχαστικό πρόσωπο που μπορείς να προτιμήσεις έναντι των τηλε-ευαγαγγελιστών απατεώνων. Θα ήταν όμως άδικο να μείνουμε στην καρικατούρα. Η αμερικανική λογοτεχνία έλαβε υπόψη, πρόβαλε αντιστάσεις και παρενέβαλε στην ίδια τη μορφή του μυθιστορήματος την ουσία των φροϋδικών ανακαλύψεων: μυθιστορήματα με τη μορφή εξομολογήσεων, εσωτερικών διαλόγων, «stream of consciousness», αυτού του συνειδησιακού ρεύματος, που μπορούμε να πούμε πως ήρθε από την Ευρώπη, όντας παρόν στον James Joyce ή στην Virginia Woolf, τους οποίους εκμεταλλεύτηκαν συγγραφείς όπως ο Thomas Wolfe ή ο Robert Penn Warren, ανάμεσα σε πολλούς άλλους [Faulkner, Dos Passos, Eudora Welty, Saul Bellow, Henry Miller… […]

* Βουλγκάτα = η λατινική μετάφραση της Αγίας Γραφής (4^ος μ.Χ. αιώνας) που ήταν μια vulgate edito, δηλαδή μια κοινή, για το λαό έκδοση. Εδώ υπονοείται η «εκλαϊκευμένη» ψυχανάλυση.

[H. Coqueugniot, et al. Early brain growth in Homo erectus and implications for cognitive ability. Nature 2004, 431 (7006), 299-302].

Ερευνητές του CNRS στο Μπορντώ και του Max-Planck Institute στη Λειψία πραγματοποίησαν μελέτες για την εγκεφαλική ανάπτυξη του Homo Εrectus, εξετάζοντας την κρανιακή κάψα ενός παιδιού ηλικίας 1 περίπου έτους, που είχε αποβιώσει πριν από 1,5 εκατομμύρια χρόνια. Χάρη σε νέες απεικονιστικές τεχνικές και συγκριτικές μελέτες παιδιών και μικρών χιμπατζήδων, κατέστη δυνατόν να αναλυθεί εν μέρει η εγκεφαλική ανάπτυξη του Homo Εrectus. Ο εγκέφαλος του συγκεκριμένου παιδιού είχε φτάσει περίπου στο 80% του μεγέθους του ενήλικος. Αυτός ο βαθμός ανάπτυξης βρέθηκε σε χιμπατζήδες ίδιας ηλικίας, αλλά δεν βρίσκεται παρά μόνο σε ένα τετράχρονο σημερινό παιδί. Έτσι, αυτή η ταχεία ανάπτυξη του εγκεφάλου του Homo Εrectus είναι ασύμβατη με την απόκτηση του έναρθρου λόγου, αποδεικνύοντας ότι ένας συγγενικός προς τον δικό μας λόγο θα εμφανίστηκε σε πληθυσμούς μεταγενέστερους του Homo Εrectus.

[C. Bernard, et al. Altering cannabinoid during development disrupts neuronal ativity. Proceedings of the National Academy of Science of the USA, 2005, 102, 26, 9388-9393].

Ομάδα γάλλων ερευνητών απέδειξε ότι η κατανάλωση μαριχουάνας στη διάρκεια της κύησης έχει βλαπτικά αποτελέσματα στο έμβρυο. Ο Henri Gozlan και οι συνεργάτες του υποστηρίζουν ότι η δέλτα-9-τετραϋοδροκανναβινόλη δεσμεύεται σε ειδικούς υποδοχείς (τύπου CB1), η υπερδραστηριοποίηση των οποίων ελαττώνει σημαντικά την εγκεφαλική δραστηριότητα του εμβρύου, θέτοντας σε κίνδυνο την ομαλή κατασκευή του, οδηγώντας έτσι σε γνωστικά ελλείμματα μετά την γέννηση.

[Νόσος του Parkinson – Δελτίο Τύπου του CNRS, 15 février 2008]

[…] Ανάμεσα στις ανεπιθύμητες ενέργειες της χρήσης L-dopa στη νόσο του Parkinson βρίσκονται και οι δυσκινησίες που εκδηλώνονται με την εμφάνιση ακούσιων και ανεξέλεγκτων κινήσεων. Τα παρκινσονικά συμπτώματα υποχωρούν, αλλά οι ασθενείς βρίσκονται ολοένα και περισσότερο σε δυσκολία να παραμείνουν όρθιοι ή καθισμένοι. Η υπό τη διεύθυνση του Erwan Bézard [ερευνητή του Inserm-CNRS/Université de Bordeaux] ερευνητική ομάδα,* έχοντας ήδη αποδείξει ότι οι ανεπιθύμητες αυτές ενέργειες της L-Dopa επέρχονται ταυτόχρονα με μια μείωση της ηλεκτρικής δραστηριότητας ορισμένων καίριων εγκεφαλικών δομών, θέλησε να ερευνήσει, σε συνεργασία με σουηδούς και άγγλους ερευνητές, το πέρασμα από μια «ορθή» απάντηση –την διόρθωση των κινητικών παρκινσονικών συμπτωμάτων– σε μια «λανθασμένη», την εμφάνιση των ανεπιθύμητων ενεργειών. Παρά το γεγονός ότι ο εγκέφαλος απαντά χωρίς πρόβλημα σε μια πρώτη χορήγηση της L-Dopa, οι εν λόγω ερευνητές έδειξαν […] ότι αυτή ακριβώς η πρώτη έκθεση στο φάρμακο επιφέρει στα πρωτεύοντα μη αντιστρεπτές τροποποιήσεις στο επίπεδο της εγκεφαλικής παραγωγής πρωτεϊνών […]. Γνωρίζοντας ότι μόνο ένα μέρος του εν λόγω πληθυσμού εμφανίζει δυσκινησίες έπειτα από 4 με 5 μήνες χορήγησης του φαρμάκου, οι ερευνητές ταυτοποίησαν τις πρωτεΐνες που ξεχωρίζουν τις δύο ομάδες. Έτσι, το σημαντικό αυτό αποτέλεσμα τους επιτρέπει να αναζητήσουν ορισμένους δυνητικά θεραπευτικούς στόχους ώστε να αναπτύξουν πρόσθετα θεραπευτικά μέσα που να επιτρέπουν τη συνέχιση της χορήγησης L-Dopa προλαμβάνοντας την εμφάνιση των δυσκινησιών.

* Birger Scholz, et al. Plos One. 13 février 2008.