Όταν για σοβαρό ψυχικό νόσημα κρίνεται αναγκαία  η νοσοκομειακή φροντίδα, ποια πρέπει να είναι η χρονική διάρκεια της νοσηλείας ώστε να είναι αποτελεσματική; Μακροχρόνια ή βραχεία; Πόσο μακροχρόνια ή πόσο βραχεία; Ο Munk-Jorgensen (1999) θεωρούσε ότι η πρώιμη διακοπή της διπλασιάζει σχεδόν τους κινδύνους, κυρίως για αυτοκτονία ή ταχεία υποτροπή. Πιο πρόσφατα, ο Lin και συν (2006) διαπιστώνουν κι αυτοί αύξηση των υποτροπών όταν οι νοσηλείες είναι βραχείες. Οι Qin & Nordentoft (2005) εντοπίζουν δύο κορυφώσεις στον κίνδυνο αυτοκτονίας: την πρώτη εβδομάδα μετά την εισαγωγή και την πρώτη εβδομάδα μετά τη βελτίωση, όντας συχνότερος  σε όσους είχαν βραχεία νοσηλεία. Ο Desai και συν (2005) βρίσκουν, επίσης, ότι νοσηλεία μικρότερη των 14 ημερών συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας, ακριβώς αντίθετα προς ό,τι βρίσκει ο Ηο (2006). Αν και οι πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η αναδιάρθρωση και η συρρίκνωση των υπηρεσιών ψυχικής φροντίδας δεν συνδέονται με κάποια αύξηση του κινδύνου αυτοκτονίας αμέσως μετά τη βελτίωση ή ένα χρόνο αργότερα (Pirkola S και συν 2007), δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι το θέμα των επιπτώσεων της διάρκειας μιας ψυχιατρικής νοσηλείας σχετίζεται και με την αποτίμηση των αποτελεσμάτων κάθε ψυχιατρικής μεταρρύθμισης που αποσκοπεί στην κατά το δυνατόν συντομότερη επάνοδο των ασθενών στο οικείο περιβάλλον τους.  

Οι επιφυλακτικές έως αρνητικές στάσεις έναντι της βραχείας νοσηλείας και η ασάφεια γύρω από την χρονική διάρκεια μιας αποτελεσματικής νοσηλείας, φαίνεται να περιορίζονται από δύο πρόσφατα δημοσιεύματα (Alwan et al, 2008 και Capdevielle & Ritchie, 2008) που επισημαίνουν το σύνθετο του προβλήματος, το οποίο αποδεικνύεται ότι εμπεριέχει όχι μόνο κλινικές αλλά και οικονομικές παραμέτρους.

Το πρώτο άρθρο –του ιδιαίτερα αυστηρού Cochrane Institute– συμπεραίνει ότι η σχεδιασμένη βραχεία νοσηλεία δεν συμβάλλει στη δημιουργία μιας «περιστρεφόμενης πόρτας» (πολλές, επανειλημμένες νοσηλείες). Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληγε και παλαιότερο δημοσίευμα του ίδιου Ινστιτούτου, (Johnstone, et al. 2000).

Οι συγγραφείς του δεύτερου άρθρου –Editorial στο British Journal of Psychiatry– αφού θέσουν, ήδη από τον τίτλο τους, το ερώτημα αν και κατά πόσο «οι βραχείες νοσηλείες είναι ευεργετικές», αναφέρεται στους Johnstone, et al. (2000), τονίζοντας τη βασική τους διαπίστωση που προαναφέραμε: όταν οι νοσηλείες προγραμματίζονται και σχεδιάζονται εκ των προτέρων να είναι βραχείες δεν αυξάνονται οι επανεισαγωγές. Πίσω, λοιπόν, από το ερωτηματικό του τίτλου δεν κρύβεται κάποια αμφισβήτηση των νοσηλειών βραχείας διάρκειας αλλά η πραγματική έγνοια για τον τρόπο με τον οποίο αυτές (πρέπει να) πραγματοποιούνται. Τι είναι, άραγε, αυτό που μπορεί να κάνει κάποτε «επικίνδυνες» τις βραχείες νοσηλείες και πώς μπορούν, όντως, να υποκαταστήσουν τις μακροχρόνιες, στο μέγιστο των περιπτώσεων;

Στον ενθουσιασμό της δεκαετίας του ’60 για την ταχεία επανένταξη των ψυχωτικών στην κοινότητα, αναφέρονται κατ’ αρχάς οι Capdevielle & Ritchie (2008), κι ύστερα εντοπίζουν την ηχώ του στους οικονομολόγους της υγείας, οι οποίοι παρατηρούν πως η αύξηση του κόστους νοσηλείας συμβαδίζει περισσότερο με το μέγεθος της διάρκειάς της παρά από τα κλινικά χαρακτηριστικά του αρρώστου ή τα χρησιμοποιούμενα φάρμακα (Peirό, et al 2004). Ακολούθως, θα προβάλλουν τη διαπίστωση των Sytema και συν, (2002) ότι οι νοσηλείες είναι βραχύτερες όσο πιο αναπτυγμένη είναι η κοινοτική ψυχιατρική σε μια χώρα, ενώ παρατείνονται μόνο για μικρό αριθμό βαρύτερα νοσούντων, για να συμπεράνουν, εν κατακλείδι, ότι η «δομική αποκατάσταση» είναι μια υψηλού κόστους στρατηγική, δηλαδή συνολικότερης οργάνωσης του συστήματος υγείας. Το συμπέρασμα αποκτά ξεχωριστή σημασία όταν διαπιστώνεται συνάμα ότι, σε κάποιες περιπτώσεις, μόνο στο 50% των περιστατικών δικαιολογείται ιατρικώς η νοσηλεία πέραν των 30 ημέρων, με το 40% να οφείλεται σε κοινωνικούς λόγους ενώ το 10%  είναι ιατρικώς απαράδεκτο Hallak JE, et al.2003).

Είναι προφανές ότι οι συγγραφείς προκρίνουν τις βραχείες νοσηλείες με δομημένα προγράμματα αποφόρτισης –που προϋποθέτουν υψηλό επίπεδο κοινοτικής ψυχιατρικής– διατηρώντας πάντα ενεργά τα ερωτήματα: τι ακριβώς σημαίνει βραχεία νοσηλεία και πώς ορίζεται η αποτελεσματική θεραπεία. 

Αναρωτιόμαστε αν η οικονομικά (και όχι μόνο) μεταίωρη ψυχιατρική μας μεταρρύθμιση επιτρέπει την «πολυτέλεια» τέτοιων ερωτημάτων.