Θανάσης Καράβατος
σύναψις 11 [2008 – τόμος 04]

Γνώρισα τον Νίκο Σπινάρη την άνοιξη του 1997, παίρνοντας μέρος στην Α΄ Διημερίδα, με θέμα «Ψυχιατρική και σπουδές του ανθρώπου – η αμοιβαία συμβολή», που οργάνωνε τότε με άξιους συνεργάτες [ανάμεσά τους, ο φίλος Γιώργος Βασιλάκος που με είχε τότε καλέσει] στο ζεστό και φιλόξενο περιβάλλον που από χρόνια είχε διαμορφώσει στο Θεραπευτήριό του της Κοζάνης. Είχα την τύχη να νιώσω τη φιλία του στα χρόνια που ακολούθησαν, συμμετέχοντας μαζί με άλλους φίλους και στις επόμενες τρεις Διημερίδες (1998, 2000, 2002). Τον πρωτογνώρισα, δηλαδή, μέσα από το επιστημονικό έργο που ενέπνεε εκείνα τα χρόνια σε μια πόλη της περιφέρειας που, αν και με πλούσια παράδοση στις τέχνες και τα γράμματα, δεν έπαυε να βιώνει τα αρνητικά αποτελέσματα της γεωγραφικής της απομόνωσης – η Εγνατία θα έρθει πολύ αργότερα. Είχα, παράλληλα, την ευκαιρία να διαπιστώσω ότι η έγνοια του για την καλλιέργεια της επιστήμης συνταίριαζε με τη στέρεη κλινική του πράξη, σε χρόνους χαλεπούς και αντίξοους.
Την απομόνωση θα αρχίσει να θεραπεύει ο Νίκος Σπινάρης με την εγκατάστασή του στην Κοζάνη: πρώτα και κύρια την απομόνωση που βίωναν οι ψυχικά πάσχοντες χωρίς ψυχιατρική φροντίδα, και κατόπιν του τόπου που διάλεξε για να εγκατασταθεί ως νέος ψυχίατρος. Ένας ξενοτοπίτης αυτός, ένιωσε το βάρος μιας πόλης με έφεση στα γράμματα και τις τέχνες, γνωστή από την εποχή ακόμα του νεοελληνικού διαφωτισμού όπου μετείχε με τους σημαντικούς ιατροφιλοσόφους που έθρεφε στους κόλπους της. Κι ως άξιος μέτοικος της Κοζάνης, ο Νίκος Σπινάρης ανέλαβε το χρέος να συνεχίσει την παράδοση, προεκτείνοντας –εκεί, επιτοπίως– το έργο ενός άλλου άξιου συντοπίτη, του νευρολόγου-ψυχιάτρου Κωνσταντίνου Τσιμινάκη που είχε διαπρέψει στο πανεπιστήμιο Αθηνών. Να το προεκτείνει, παράγοντας υψηλής στάθμης συνθήκες ψυχιατρικής φροντίδας για τους πάσχοντες [με κτηριακές και λειτουργικές βελτιώσεις του Θεραπευτηρίου και με προγράμματα εμπνεόμενα από το πνεύμα της κοινοτικής ψυχιατρικής, όπως εργαστήρι ζωγραφικής, και τμήματα εργοθεραπείας, γυμναστικής, κηροπλαστικής, θεάτρου, δηλαδή προγράμματα που σπάζουν την απομόνωση], διαμορφώνοντας συνάμα και έναν χώρο και μια ατμόσφαιρα διαλόγου για την παραγωγή και διακίνηση επιστημονικού έργου. Ο Νίκος Σπινάρης κάλυπτε, έτσι, τις ανάγκες ψυχιατρικής φροντίδας μιας απομονωμένης ευρύτερης περιοχής που για χρόνια είχαν μείνει ακάλυπτες από κάποιο κεντρικό σχεδιασμό και ταυτόχρονα διάνοιγε στον τόπο του δρόμους προς τον ευρύτερο επιστημονικό χώρο. Κι όλα αυτά χωρίς να λογαριάζει κόπο και έξοδα, ευτυχής να έχει άξιους συνεργάτες, άξια σύζυγο και άξιες θυγατέρες, συμπαραστάτες στο έργο του.
Συνδέθηκα στενότερα με τον Νίκο Σπινάρη όταν μου ζήτησε να αναλάβω τη συνέχιση και επέκταση των Διημερίδων, οργανώνοντας τις, ανά 2ετία, Συναντήσεις της Κοζάνης με συμμετέχοντες από όλη την Ελλάδα:
Κι όλες αυτές οι εκδηλώσεις να εντάσσονται όχι μόνο στο χώρο του Θεραπευτηρίου, αλλά να επεκτείνονται και στον ιστό της πόλης, στο όμορφο Λαογραφικό Μουσείο, τελευταίως δε και στο θαυμάσιο Μουσείο της κοντινής Αιανής. Οι συμμετέχοντες γνώριζαν έτσι και τον τόπο που τους φιλοξενούσε, την Κοζάνη και τη γύρω περιοχή της.
Θυμάμαι με πόση θέρμη υποστήριξε την προγραμματική θέση που του παρουσίασα αναλαμβάνοντας το έργο που μου ζήτησε: «Ανάγκη να βρεθούμε τόσο εντός όσο και εκτός της ψυχιατρικής κι ακόμα να αναζητήσουμε στον κοντινό περίγυρό της εφαπτόμενα συγγενικά πεδία. Μας χρειάζεται ασφαλώς ο ιατρικός λόγος (στην ευρύτητά του, με όλα τα αναγκαία του δάνεια), αλλά χρειάζεται να ακούσουμε και το λόγο της τέχνης ή το λόγο της ιστορίας και της φιλοσοφίας, ακόμα και το λόγο άλλων επιστημών. Αυτός θα είναι ο στόχος των Συναντήσεων της Κοζάνης, που φιλοδοξούν να συνεχίσουν και να προεκτείνουν την επιτυχημένη παράδοση των τεσσάρων Συμποσίων που οργάνωσε το Θεραπευτήριο Σπινάρη από το 1997 μέχρι το 2002 [τα πρακτικά των οποίων εξέδωσε σε 4 τόμους], συμβάλλοντας στη διερεύνηση της «Αμοιβαίας Συμβολής της Ψυχιατρικής και των Σπουδών του Ανθρώπου». Κι ας καταθέσω ακόμα το γεγονός ότι, όλα αυτά τα χρόνια, η αίσθηση της φιλικής ατμόσφαιρας του Θεραπευτηρίου και της Κοζάνης, που έκανε να ξεχωρίζουν οι Συναντήσεις μας από άλλες πιο τυπικές ακαδημαϊκές εκδηλώσεις, ήταν κοινή διαπίστωση όλων όσοι έσπευσαν να ανταποκριθούν στο κάλεσμά μας, είτε ως ομιλητές είτε ως ενεργώς μετέχοντες.
Με κλονισμένη την υγεία του ο Νίκος Σπινάρης στεκόταν κοντά μας όλα αυτά τα χρόνια και χαιρόταν την μεγέθυνση της εμβέλειας του εγχειρήματος, ενθουσιασμένος και με την έντυπη αποτύπωσή του μέσω του περιοδικού Σύναψις, που στο μεταξύ είχα δημιουργήσει μαζί με συναδέλφους από όλα σχεδόν τα πανεπιστήμια της χώρας. Μια επιδείνωση της κατάστασής του, όμως, δεν του επέτρεψε να παραβρεθεί στις τελευταίες μας Συναντήσεις. Ύστερα από ένα περίπου μήνα έφυγε από κοντά μας για να παραμείνει στην καρδιά και το νου μας, ένας αλησμόνητος φίλος.
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας δεν ειναι διαθέσιμο για αντιγραφή.