Κάπως μελαγχολικό

[…] Άκουγα χρόνια τζαζ. Είχα κάποια σχέση με αυτή τη μουσική. Εκείνη όμως τη στιγμή η σχέση μου με την τζαζ έγινε ουσιαστική. Αυτός ο μελαγχολικός ήχος (kind of blue) με αναστάτωνε. Αισθανόμουνα ότι αποκτούσα μια σωματική σχέση με αυτή τη μουσική, οι μύες μου τεντώνανε και χαλαρώνανε. Την άλλη μέρα πήρα τον δίσκο. Μάιλς Ντέιβις τρομπέτα, Τζον Κολτρέιν τενόρο σαξόφωνο, Μπιλ Έβανς πιάνο, Πολ Τσέιμπερς μπάσο, Τζέιμς Κομπ ντραμς και για λίγο ο Τζον Αντερλι άλτο σαξόφωνο και ο Γουίν Κέλι πιάνο. Η μελαγχολική μορφή του Μάιλς Ντέιβις στο πίσω μέρος του εξώφυλλου, καθισμένου σ΄ ένα σκαμνί. Ολοι τους μεγάλοι μουσικοί. Και η μουσική δεν γράφτηκε ποτέ, παρά μόνο με τη μορφή ενός απλού σχεδιάσματος που έφερνε ο Μάιλς Ντέιβις στο στούντιο και που τη συνελάμβανε λίγες ώρες πριν από την εγγραφή, όπως λέει ο Μπιλ Έβανς. Αυτοσχεδιασμός ομάδας επάνω στην έμπνευση μιας ιδιοφυΐας. Αποτέλεσμα, ένα αριστούργημα. Ακούστε τον δίσκο, κυκλοφόρησε πρόσφατα ένα αναμνηστικό άλμπουμ σε βινύλιο και CD. Ακούστε εκείνο το θαυμάσιο «Αll blues». Μια σειρά από πέντε σκάλες που ο κάθε σολίστας τις παίζει όσο διάστημα θέλει. Ακούστε αυτόν τον καταπληκτικό διάλογο της κορνέτας του Μάιλς Ντέιβις με το σαξόφωνο του Τζον Κολτρέιν. Τόση μελαγχολία αλλά και τόση αγάπη. Του ενός για τον άλλο; Και των δύο για τη μουσική; Και των δύο για τον καταπιεσμένο μαύρο Αμερικάνο της δεκαετίας του ΄50; Ακούστε πώς ο Τζον Κολτρέιν πλουτίζει με μελωδία το ξεκίνημα του Μάιλς Ντέιβις. Για να πιάσει πάλι ο Μάιλς και να το πλουτίσει ακόμη περισσότερο. Το πιάνο και το μπάσο μένουν αφάνταστα διακριτικοί σχολιαστές, μέχρι που ο Μπιλ Έβανς θα δώσει τον δικό του θλιμμένο λόγο που θα τελειώσει με το μοιρολόι των πνευστών. Ο Πολ Τσέιμπερς δεν θα φωνάξει ούτε μία στιγμή. Θα μείνει στο διακριτικό, σχεδόν άφωνο κλάμα του μέχρι το τέλος. Προσπαθώ να φανταστώ αυτούς τους ανθρώπους να δημιουργούν. Φαντάζομαι αυτή τη θαυμάσια επικοινωνία με τα μάτια και τη μουσική. Ούτε μία στιγμή φλυαρίας. Κι εσύ που τους ακούς, αποκλείεται να μείνεις παθητικός δέκτης, θέλεις να θρηνήσεις μαζί τους όπως όταν ακούς τον επιτάφιο θρήνο. […]

Ηλίας Κούβελας
ΒΗΜΑ-Ιδεών τχ 25- Μάϊος 2009

ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ [www.cityofathens.gr/el/node/8153]

Η περίφημη διεθνούς φήμης έκθεση με τίτλο BODIES ήρθε και στην Ελλάδα από την Premier Exhibitions [7 Φεβρουαρίου έως αρχές Μαΐου], με τη στήριξη της «Τεχνόπολις» και υπό την αιγίδα του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων, του Δήμου Αθηναίων και του Πολιτισμικού Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων. Τα εκθέματα της έκθεσης είναι αληθινά ανθρώπινα σώματα που παρουσιάζονται στην ολότητα τους ή ανά μέρη, τα οποία έχουν διεξοδικά διαχωριστεί και διατηρηθεί μέσω μιας πρωτοποριακής διαδικασίας. Με αυτό τον τρόπο, δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα στους επισκέπτες να παρατηρήσουν την πολυπλοκότητα των οργάνων και των συστημάτων του ανθρώπινου οργανισμού, όπως ποτέ μέχρι σήμερα. «Η εκπαιδευτική σημασία αυτής της έκθεσης είναι ανεκτίμητη» λέει ο Δρ. Roy Glover, Επίτιμος Καθηγητής Ανατομίας και Μοριακής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και Ιατρικός Διευθύνων Σύμβουλος της έκθεσης. «Για αιώνες, μόνο η ιατρική κοινότητα μάθαινε για τις εσωτερικές διεργασίες του ανθρώπινου σώματος από τη μελέτη των αληθινών ανθρώπινων σωμάτων και τώρα, με την έκθεση Bodies δίνεται και στο ευρύ κοινό η ευκαιρία να αποκτήσει μια βαθύτερη γνώση πάνω στην ανατομία και στις λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος». Η έκθεση ξεναγεί τους επισκέπτες σε διαφορετικές αίθουσες, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να παρατηρήσουν από κοντά το σκελετικό, μυϊκό, αναπαραγωγικό, αναπνευστικό, κυκλοφορικό καθώς και άλλα συστήματα του ανθρώπινου σώματος. Πολλά από τα εκθέματα είναι τοποθετημένα σε παραστατικές αθλητικές στάσεις, επιτρέποντας στον επισκέπτη να τα συσχετίσει με τις καθημερινές του δραστηριότητες. Επίσης, αυθεντικά ανθρώπινα εκθέματα δείχνουν τη φθορά που δημιουργείται στα όργανα από το υπερβολικό φαγητό και την έλλειψη άσκησης. Ένας υγιής πνεύμονας στέκεται δίπλα σε ένα «μαύρο» κατεστραμμένο από το κάπνισμα πνεύμονα, προκαλώντας μια τόσο έντονη σύγκριση, δυνατότερη από οποιαδήποτε φωτογραφία. Η έκθεση θα αλλάξει τον τρόπο που βλέπουν οι άνθρωποι τον εαυτό τους. Έχει σχεδιαστεί να διαφωτίσει, να παρακινήσει, να γοητεύσει και να εμπνεύσει!

ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ

[…] Υπήρχε πράγματι έως τώρα ένα κοινό χαρακτηριστικό του ανθρώπινου είδους που αφορούσε το καθήκον του ενταφιασμού, την ιερότητα του τάφου, αυτού του τόπου σιωπής και σκοτεινιάς όπου διατηρείται η μνήμη των νεκρών, απαλλαγμένων επιτέλους από το πραγματικό βάρος των σωμάτων τους. Ενώ αποσύρονται έτσι από τον κόσμο των ζωντανών, αποκτούν τη θέση τους στην κληρονομική γραμμή στην οποία ανήκουν οι απόγονοί τους. Και η σύληση των τάφων βιωνόταν πάντα σαν η πιο άμεση προσβολή στο δικαίωμά τους να υπάρχουν. Η παράδοσή τους στους γύπες, στα όρνια που τρέφονται από τη σήψη, είναι η ύψιστη προσβολή, ένας τρόπος να τιμωρηθούν μετά θάνατον εκείνοι που δεν μπορούν τίποτ’ άλλο να κάνουν παρά να περιμένουν την εκδίκηση των παιδιών τους. Βέβαια, η πλαστικοποίηση εμποδίζει ένα τέτοιο πεπρωμένο, επιτρέποντας στα πτώματα να διατηρηθούν σχεδόν επ’ αόριστον και να αποκτήσουν έναν σωματικό φάκελο του ίδιου του ενταφιασμού τους. Οικονομικό και υγιεινό, έτσι δεν είναι; Μπορεί να φανταστεί κανείς απογόνους να προβληματίζονται αν μπορούν να πληρώσουν το τίμημα –γιατί η πλαστικοποίηση ολόκληρου σώματος απαιτεί πάνω από χίλιες ώρες εξαιρετικά λεπτής εργασίας– για να διατηρήσουν σε μια γωνιά του σαλονιού το πτώμα του προτιμώμενου προγόνου τους ή ένα μέρος του. Μια ηθική αντίρρηση στη διαδικασία θα αφορούσε τον προορισμό των διατηρημένων έτσι πτωμάτων, εισάγοντας στο κύκλωμα ανταλλαγής τον περιορισμό ότι η χρήση τους πρέπει να είναι αυστηρά ιδιωτική. […] Η τεχνική διαδικασία που αξιοποιείται από τον «καλλιτέχνη» δίνει την ευκαιρία (με πλήρη ατιμωρησία και με τα καλύτερα προσχήματα) για μια ηδονοβλεπτική απόλαυση του θανάτου, κάτι που ήταν σαφώς απαγορευμένο όσο και ανέφικτο στο παρελθόν. Η αυθεντικότητα, στην υπόθεση αυτή, είναι το ισχυρό εμπορικό επιχείρημα. Η έκθεση, στην πραγματικότητα, δεν είναι έκθεση αναπαραστάσεων, αλλά παρουσίαση του ίδιου του αντικειμένου: είναι το όριο εκείνου που μπορεί να προσφερθεί προς θέαση. Ακόμα και όταν εκτίθεται, βέβαια, το γεννητικό όργανο δεν είναι παρά μια αναπαράσταση της ψυχικής συγκυρίας –ο φαλλός, κατά την εννοιολογικό προσδιορισμό του Λακάν– που την ανακαλεί χωρίς να προσφέρει πρόσβαση σ’ αυτήν. Το πτώμα, αντίθετα, δεν είναι αναπαράσταση αλλά πλήρης παρουσίαση, και επομένως ανοιχτή στον χειρισμό, που γίνεται εδώ επιτρεπτός χάρη στα άλλοθι της διαδικασίας. […] Η περιοδεύουσα έκθεση που τα έχει συγκεντρώσει και τα επιδεικνύει τώρα, προσφέρει, με τίμημα ένα εισιτήριο, την ανατριχίλα μιας ακίνδυνης βεβήλωσης και την ικανοποίηση μιας εντελώς φυσικής παιδικής περιέργειας. Τι υπάρχει μέσα στο σώμα; Όταν το σώμα υποβαθμίζεται αναγόμενο στον μηχανισμό του, έχει αναμφίβολα «πτωματοποιηθεί» πολύ πριν καταστεί κατάλληλο για τις γυμναστικές ασκήσεις post mortem του δρα Φον Χάγκενς. […]

Charles Melman [Γάλλος ψυχίατρος-ψυχαναλυτής – γράφηκε το 2001]
Από την Καθημερινή 15/2/2009