Μερικές φορές, το DSM δημιουργεί σημειολογία παρά αποκαλύπτει συμπτώματα. Αυτό ακριβώς διατείνονται οι Kutchins Η και Kirk SA, ήδη από τον τίτλο βιβλίου τους Making us crazy: DSM – The psychiatric Bible and the creation of mental disorders. Το γεγονός ότι το DSM έχει ήδη λάβει τη μορφή και την εμβέλεια μιας ψυχιατρικής Βίβλου προβάλλεται στον ευρηματικό τίτλο ώστε εξ αρχής να έλκεται, συνειρμικά, αυτό που ακολουθεί: η δημιουργία των ψυχικών διαταραχών στην οποία κυρίως αναφέρονται.¹ Ο Roy Porter, παρουσιάζοντας στο Nature το βιβλίο αυτό,  θα αμφισβητήσει τον ισχυρισμό της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας ότι «οι διαγνωστικές κατηγορίες του DSM αντανακλούν απλώς τα γεγονότα, ενώ, αντίθετα, αυτές οι κατηγορίες “κατασκευάστηκαν” δια μέσου της άσκησης επαγγελματικής επιρροής»· παράδειγμα η ψηφοφορία που έγινε (μέσω ταχυδρομείου) μεταξύ των μελών της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας το 1974 και η οποία αποφάσισε, με οριακή πλειοψηφία, να διαγράψει την ομοφυλοφιλία από τον κατάλογο των ψυχικών διαταραχών.²

¹ Kutchins H, Kirk SA, Making us crazy: DSM ―The psychiatric Bible and the creation of mental disorders, The Free Press, 1997.

² Porter R, «Bringing order to mental disorders», Nature 23 Oct 1997, 389, 6653, 805-807.

Σχετικά με το περίφημο Σχέδιο για μια Επιστημονική Ψυχολογία, που έγραψε το 1895 ο Freud αλλά ουδέποτε δημοσίευσε ο ίδιος, ο Andre Green παρατηρεί: αγνοημένο μέχρι πριν από είκοσι περίπου χρόνια, ασκεί σήμερα μια ιδιότυπη θελκτικότητα στους σύγχρονους νευρο-βιολόγους που ανακαλύπτουν εκεί μια καλή αρχή η οποία, δυστυχώς, εγκατελήφθη,¹ προσάπτουν δηλαδή στον Freud το γεγονός ότι εξ αυτού του λόγου ανακάλυψε το ασυνείδητο. Το Σχέδιο ήταν ένα ευκαιριακό κείμενο, μια προσπάθεια του Freud να εξηγηθεί στον Fliess, στη δική του γλώσσα, που δεν απέδωσε. Ο Freud, βέβαια, δεν απέρριψε ποτέ τις βιολογικές ρίζες των ψυχικών διαδικασιών, μόνο που αυτές (η θεωρία των ενορμήσεων) δεν ταίριαζαν στους βιολόγους. Οι παρανοήσεις υπάρχουν μέχρι σήμερα καθώς οι της βιολογίας και της γνωστικής ψυχολογίας μπορούν να δουν το ασυνείδητο ως το μη-συνειδητό των εγκεφαλικών λειτουργιών,² παραγνωρίζοντας την επιθυμία ή την απώθηση, ιδίως τη σεξουαλικότητα, μπρος στην προτεραιότητα της πληροφορίας.³

¹ Ο Russel Gardner, για παράδειγμα προσάπτει στον Freud πως αν και ήταν νευρολόγος, απεδείχθη ανίκανος να συνδέσει τη συμπεριφορά με τις τότε γνωστές νευρωνικές λειτουργίες («Psychiatry Needs a basic science titled sociophysiology» Biological Psychiatry 1996, 39, 833-834).

² O Marcel Gauchet υποστηρίζει ότι η εισαγωγή του όρου «ασυνείδητο» από τούς νευροφυσιολόγους στην περιγραφή της ψυχικής λειτουργίας, χωρίς να είναι μια πηγή (υπό τήν στενή έννοια) της ψυχανάλυσης, προσδιόρισε ένα πεδίο αναγκαίο για την ανάδυσή της, όπως ήταν και εκείνο της θερμοδυναμικής (L’ inconscient cerebrale, Seuil 1992, 41-68).

³ Green A, «Vers un armistice?», Perspectives Psychiatriques 1998, 37, 2, 81-83.

Ο Paul Ricoeur, σε μια αποστροφή του λόγου του κατά την πρόσφατη συζήτηση με τον Changeux, θα του πει πως, έτσι που μιλούσε εκείνη τη στιγμή, δεν τον θεωρεί αναγωγιστή. Ο ίδιος εκκινούσε από τη βασική του θέση πως ο δυϊσμός εντοπίζεται στη σημαντική, γι’ αυτό και δεν θεωρεί το «ψυχικό» ισοδύναμο του «άυλου, του μη σωματικού», πλην όμως το «ψυχικό βίωμα» εμπλέκει το «σωματικό» κατά μία, μη αναγώγιμη στο σώμα των φυσικών επιστημών, έννοια: «στο σώμα-αντικείμενο αντιπαραβάλλεται σημαντικώς το βιούμενο σώμα». Ο Changeux, χωρίς να αφίσταται της βασικής του θέσης, της ανάγκης να ενωθεί «το περιγραφικό-νευρωνικό με το αντιληπτό-βιούμενο», είχε δηλώσει προηγουμένως ότι «γλώσσα δεν είναι ο πρόσθιος μετωπιαίος φλοιός», βεβαιώνοντας συνάμα ότι αποφεύγει να κάνει αμαλγάματα σημαντικής και ότι χρησιμοποιεί περισσότερους του ενός «λόγους». Θα ακολουθήσει μια λίαν ενδιαφέρουσα συζήτηση περί «αιτιότητας» που ξεπερνά τα όρια του παρόντος.¹

¹ J-P Changeux, P Ricoeur, Ce qui nous fait penser. La nature et la regle. Ed. Odile Jacob, Paris, 1998, 27-31.

ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΛΑΒΑΜΕ

Στέλιος Πελασγός. Τα μυστικά του παραμυθά. Μαθητεία στην τέχνη της προφορικής λογοτεχνίας και αφήγησης. Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2007.

Boscolo L, Cecchin G, Hoffman L, Penn P. Η συστημική οικογενειακή θεραπεία του Μιλάνου. Συζητήσεις για τη θεωρία και την πρακτική. Μτφρ. Α. Τάφος –Ε. Σαμαρά. Επιμέλεια  Β. Καφταντζή. University Studio Press, 2007.

Χάρης Ασημόπουλος. Η καθημερινή ζωή στο ψυχιατρείο. Μορφές ιδρυματισμού και ιδρυματικής κακοποίησης. Πρόλογος Γ. Τσιάντης. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2008.

Camings JK, Trimble MR. Συνοπτικός Οδηγός στη Νευροψυχιατρική και Συμπεριφορική Νευρολογία. Μτφρ. Π. Φερεντίνος, Επιμέλεια Θ. Παπαρρηγόπουλος. Β΄έκδοση. Εκδόσεις ΒΗΤΑ, 2009.

Lynch G, Granger R. Μεγάλος εγκέφαλος. Οι απαρχές και το μέλλον της ανθρώπινης νοημοσύνης. Μτφρ. Επιστημονική Επιμέλεια Αζαρίας Καραμανλίδης. Εκδόσεις Κάτοπτρο 2009.

Δημήτριος Καραμπερόπουλος. Έλεγχος αποτελεσματικότητας φαρμάκου από τον Γαληνό. Αθήνα 20009 [Ανάτυπο από το περιοδικό Ελληνική Ιατρική 2004, 70, 229-231].

Δημήτριος Καραμπερόπουλος. Αναφορές για το παιδί στην Ιπποκρατική Συλλογή. Αθήνα 2009.

Δημήτριος Καραμπερόπουλος. Ο εκ Χίου ιατρός Γεώργιος Χρυσοβελόνης και το βιβλίο του «Ομιλία φυσιολογική. Βιέννη 1802». Αθήνα 2009 [Ανάτυπο από το περιοδικό Ο καθ’ Ιπποκράτην Ιατρός – Medicus Ippocraticus, 2003, 5, 29-33] .

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΠΟΥ ΛΑΒΑΜΕ

Philip Roth. Φεύγει το φάντασμα [Exit Chost]. Μτφρ. Κ. Σχινά. Εκδόσεις Πόλις 2009.

Φίλιππος Β. Καργόπουλος, Εισαγωγή στη Συμβολική Λογική. Εκδόσεις Βάκιας, 2007

Παρέμβαση – Πνευματική επιθεώρηση της Κοζάνης, τχ 145, φθινόπωρο 2008 _ τχ 146-147, χειμώνας 2009 _ Ειδικό τχ – Αφιέρωμα στην αφήγηση και τις τέχνες του λόγου, Απρίλιος 2009 _ τχ 148, Μάρτιος –Μάιος 2009.

Σύγχρονη Εκπαίδευση, τχ 156, Φάκελος Ειδική Αγωγή,  Ιαν-Μαρτ 2009.

Η Ψυχανάλυση – Της Ελληνικής Εταιρείας της Νέας Λακανικής Σχολής – Το υποκείμενο του ασυνειδήτου. Άνοιξη 2009.

Διαβάζω, τχ 494, «comics: το  τέλος των υπερηρώων», Μάρτιος 2009 _ τχ 495, «Ζήλια», Απρίλιος 2009 _ τχ 496, «σύγχρονη γερμανική λογοτεχνία – ελληνική ιστοριογραφία», Μάιος 2009 _ τχ 497 Philip Roth & Λογοτεχνικά βραβεία Διαβάζω 2009, Ιούνιος 2009 _ τχ 498, «Αστυνομικό μυθιστόρημα», Ιούλιος –Αύγουστος 2009.

Οιδίπους – Εξαμηνιαίο περιοδικό ψυχανάλυσης, τχ 1, Μάρτιος 2009. Εκδόσεις Ποταμός.