Ολοκληρώθηκε με τον τρίτο και τελευταίο τόμο η ελληνική έκδοση της μνημειώδους Ανατομίας της Μελαγχολίας (1621) του Robert Burton (1576-1640),  κληρικού και λόγιου του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που άρχισε ο Ηριδανός το 2007, σε μετάφραση-άθλο και κατατοπιστική εισαγωγή του Π. Χοροζίδη, καθώς και πρόλογο του καθηγητή Μ. Ζ. Κοπιδάκη. «Βιβλιοθήκη ολόκληρη», έτσι το παρομοίασε ο Jean Starobinski προλoγίζοντας την γαλλική έκδοση.¹ Όχι μόνο για το μέγεθός του, με τις 516.384 λέξεις, τα 13.333 παραθέματα από 1.598 συγγραφείς και τις αναφορές σε 2.700 τόμους, αλλά γιατί, μέσα σε αυτόν τον τεράστιο όγκο δουλειάς συνδυάζεται αξεχώριστα «η αποθησαύριση με την επινόηση». Σύμπασα η ως τότε γνωστή ιατρική, όλες οι περί ηθικές απόψεις κι ένα μεγάλο μέρος της ελληνορωμαϊκής και χριστιανικής ποιητικής κληρονομιάς προσφέρονται εδώ αφειδώς, αυτούσια ή κατά προσέγγιση, καθώς ο Burton έχει συλλέξει όλα όσα είχαν ειπωθεί ως τότε για τη μελαγχολία και τη μεγαλοφυΐα, τη θλίψη και τη χαρά, τη δυστυχία και την ευτυχία. Δεν ανακεφαλαιώνει απλώς συνταγές, υποθέσεις, γνώσεις και δόγματα αλλά κατασκευάζει μια ουτοπία, προσεγγίζοντας τόσο το σώμα όσο και τον ψυχισμό, με σκοπό να ξεπεραστούν τα προβλήματα που έθεταν η απελπισία και η φτώχεια.

Παρουσιάζοντας τον πρώτο τόμο [Σύναψις 2007, τχ 7, 104-109] σημείωνα ότι το διαχρονικό ενδιαφέρον που διατηρεί ακόμα η Ανατομία της Μελαγχολίας οφείλεται στο γεγονός ότι ο Burton άσκησε μέσω αυτής, κάτω από το ψευδώνυμο Democritus Junior, δριμεία κριτική στα τρωτά της εποχής του, προς τα οποία βρίσκει κανείς αναλογίες μέχρι σήμερα. Ο Robert Burton καταπιάνεται με τη μελαγχολία ως πάσχων που επιχειρεί να αυτό-ιαθεί μέσα από το γράψιμο.² Συνάμα θεωρεί πως η μελαγχολία δεν είναι μόνο μια διαταραχή που αφορά στο άτομο, αλλά εξίσου την κοινωνία και την πολιτική, όντας εκ φύσεως μεταδοτική αν δεν ληφθούν μέτρα για να την αντιμετωπίσουν.

Δεν είναι τυχαίο ότι καταπιάνεται με τη συγγραφή της Ανατομίας της Μελαγχολίας σε περίοδο έξαρσης της οικονομικής αστάθειας που χαρακτήριζε τη βασιλεία του Ιακώβου του Α΄.  «Η αναλογία μεταξύ της ατομικής διάστασης της μελαγχολίας και της συλλογικής της διάστασης του επιτρέπει να παραλληλίσει τα αίτια, τα συμπτώματα και τις θεραπείες μιας μελαγχολικής κρίσης και αυτών που εκφράζουν μια πολιτική κρίση, δηλαδή, και στις δύο περιπτώσεις, την αδράνεια ως βασική αιτία, την ανισορροπία [των χυμών και του εμπορικού ισοζυγίου] ως βασικό σύμπτωμα και τη δραστηριότητα και την εργασία ως θεραπείες», γράφει η Claire Crignon de Oliveira, σημειώνοντας εκ παραλλήλου ότι την ίδια εποχή οι μερκαντιλιστές χρησιμοποιούσαν κι αυτοί τη μεταφορά πολιτικού σώματος – θεωρίας των χυμών για να υπερασπιστούν τις ιδέες τους. ³

Ο Burton θλίβεται και γελά, σαν τον Δημόκριτο. Κι έχει «το χιούμορ για προφύλαξη, τη γνώση για θεραπεία».⁴ «Ουτοπική» –όπως τη χαρακτηρίζει– και «αυταρχικά» επιβαλλόμενη –όπως παρουσιάζεται. «Παραδειγματικά μοντέρνος στις αντιφάσεις του» επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον μεσαιωνικό σχολαστικισμό και τον αναγεννησιακό νατουραλισμό. ⁵

Ο Β΄ τόμος ήταν αφιερωμένος στις «θεραπείες». Ο τελευ-ταίος Γ΄ τόμος αφιερώνεται στην «ερωτική και την θρησκευτική μελαγχολία». Το πρώτο και μεγαλύτερο μέρος αναφέρεται στα αντικείμενα και τα θέλγητρα του έρωτα, τη δυναστεία και τα φίλτρα του, τα μελαγχολικά του συμπτώματα και τη θεραπεία τους και, φυσικά, όλους τους προβληματισμούς για τη ζήλεια. Το δεύτερο μέρος [αίτια, συμπτώματα, θεραπεία, πρόγνωση] τελειώνει με τις φράσεις του Ιερού Αυγουστίνου: «Θέλεις να ελευθερωθείς από την αμφιβολία; Θέλεις να βγεις από την αβεβαιότητας Όσο έχεις σώας τας φρένας, μετανόησε τότε, σε βεβαιώνω πως πια δεν θα φοβάσαι, γιατί μετανοούσες την ώρα εκείνη, που μπορούσες να αμαρτήσεις».