Το έναυσμα για αυτή την παρουσίαση των δύο κειμένων που ακολουθούν σε ένα κοινό αφιέρωμα με τον παραπάνω τίτλο υπήρξε αρχικά ένα αίσθημα ζεστασιάς. Το αίσθημα αυτό προκύπτει μέσα από τη δημιουργία αληθινών δεσμών που αντέχουν στον χρόνο, χάρη σε μια διαρκή προσπάθεια παίδευσης της σκέψης, στο πλαίσιο μιας πολύπλευρης επιστημονικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται στη Θεσσαλονίκη τα τελευταία 20 χρόνια με σκοπό να προβάλλει τη σύγχρονη ψυχαναλυτική σκέψη και εργασία. Η διαπίστωση ότι αθροίζεται με αυτό τον τρόπο ένας πλούτος, όπου η ψυχαναλυτική σκέψη δοκιμάζεται σε πολλαπλά επίπεδα και σε διαφορετικά πεδία, καθώς και η ταυτόχρονη εμπιστοσύνη των προσκεκλημένων ομιλητών και συγγραφέων στην προσπάθεια μας αυτή, με ώθησαν να προτείνω αυτό το αφιέρωμα. Το κοινό αυτών των σεμιναρίων με τη σταθερή παρουσία του απετέλεσε μια βασική ενθάρρυνση ώστε να κρατηθούν ζωντανά αυτά τα εγχειρήματα, παρά τις πρακτικές τους δυσκολίες. Ελπίζω να εγκαινιάσω έτσι μια πιο μόνιμη συζήτηση στο πλαίσιο του περιοδικού που θα μπορέσει να αντέξει στον χρόνο.

Βασικός άξονας της δραστηριότητας αυτής υπήρξε – και συνεχίζει να υπάρχει – το αποκαλούμενο σεμινάριο του Γαλλικού Ινστιτούτου, το οποίο ξεκινήσαμε με τον Χρήστο Αποστολακέα το 1991, με την εκδήλωση Ψυχιατρική και Εικόνα/Εικόνες της Ψυχιατρικής¹ στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, το συνεχίσαμε την επόμενη χρονιά με την ημερίδα για τις ψυχώσεις με προσκεκλημένη την Hélene Chaigneau² στο ΨΝΘ, και τελικά βρήκε τον δρόμο του, με την συστηματική του μορφή στο Γ.Ι.Θ. μέχρι το 2010, καθώς έτυχε να έχει τα πρώτα χρόνια την αμέριστη συμπαράσταση του τότε διευθυντή και συνεπικουρούνταν στο ξεκίνημά του από τους φίλους Θ. Τζαβάρα και Γ. Στεφανάτο. Το σεμινάριο αυτό στεγάζεται σήμερα στους χώρους του Επιστημονικού Συλλόγου ΣΥΜΕΠΕ, ο οποίος στηρίζει και μια σειρά από άλλες επιστημονικές εκδηλώσεις, που διευρύνουν αυτήν την προσπάθεια, όπως το σεμινάριο για την ψυχοπαθολογία της βρεφικής και νηπιακής ηλικίας (επιστημονικός φορέας η Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών και η Υπηρεσία Παιδιού και Εφήβου της Γ΄ Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής). Η ψυχαναλυτική σκέψη συνεχίζει να αποτελεί στις μέρες μας ένα πλούσιο κοίτασμα ιδεών για τη θεραπεία, και όσο και αν ακούγεται παράδοξο, θα υποστήριζα ότι αποτελεί κάτι το πολύτιμο σε συνθήκες δημόσιας φροντίδας, ειδικά σε καιρούς κρίσης, όταν στερούμαστε την πολυτέλεια των υλικών μέσων, αλλά και της αφθονίας σε ανθρώπινο δυναμικό. Έχουμε σε μεγάλο βαθμό ταυτίσει την ψυχανάλυση με το «ιδιωτικό», τα χρήματα και την άνεση. Ξεχνάμε τη γονιμότητα της ψυχαναλυτικής σκέψης στη θεραπεία, σε κάθε θεραπευτική προσπάθεια, την ευρηματικότητά της σε δύσκολες συνθήκες, σε θεσμικά πλαίσια και δημόσιες υπηρεσίες. Συχνά το ξεχνούν και οι ίδιοι οι ψυχαναλυτές. Ένας ασφαλής τρόπος «για να μην ξεχνιόμαστε» θα ήταν και η συνεχής τριβή της ψυχανάλυσης με την ψυχιατρική, αλλά και την κοινωνία γενικότερα, οι δοκιμές της ψυχαναλυτικής σκέψης σε πολλαπλά πεδία.

Προτείνω λοιπόν δύο κείμενα που μου εμπιστεύθηκαν οι συγγραφείς τους.

Ο Βασίλης Δημόπουλος, καλεσμένος του σεμιναρίου μας κατά την ακαδημαϊκή χρονιά 2010-11, όπου παρουσίασε την εργασία του σχετικά με τον ναρκισσισμό,³ σχολιάζει το βιβλίο του Σ. Μανωλόπουλου, πιστού φίλου και συνεργάτη, με μακροχρόνια συνεργασία στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη Θεσσαλονίκη, αλλά και της εκδοτικής δραστηριότητας με την Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών.⁴ Η Άννα Ποταμιάνου, που έχει τιμήσει με την παρουσία της και τα γραπτά της το σεμινάριο αυτό,⁵ γενναιόδωρα προσφέρει τον εμβριθή αναλυτικό της σχολιασμό στην παρουσίαση του τέταρτου τόμου του Σεμιναρίου: «Από την ψυχαναλυτική θεωρία στις ψυχιατρικές πρακτικές».⁶ Πρόκειται για ένα κείμενο που δεν αποτελεί απλώς παρουσίαση ενός βιβλίου, αλλά και απαραίτητο θα τολμούσα να πω συμπλήρωμά του.