σύναψις 33 [2014 – τόμος 10]
Μαρία Αναγνωστούλη – Πουλημένου
Η νευροαισθητική στον 21ο αιώνα – Από τον Πλάτωνα στον Ζέκι
Ο ρόλος των νευροπεπιστημών και των θετικών επιστημών στην κατανόηση του φαινομένου της τέχνης. Σύντομη αναδρομή στην ιστορία των αισθητικών θεωριών
Αθήνα 2014, σελ 115
[…] Τα τελευταία είκοσι χρόνια φύσηξε ένας νέος άνεμος στον χώρο της Αισθητικής, με την προσπάθεια της νευρο-βιολογικής προσέγγισης του φαινομένου της καλλιτεχνικής αντίληψης και δημιουργίας από έναν πρωτοπόρο του εί-δους, τον Καθηγητή Νευροβιολογίας, Semir Zeki που πρωτοεισήγαγε τον όρο Νευροαισθητική (Neuroesthetics).
Το έργο του Semir Zeki άνοιξε νέους δρόμους και απέδωσε πολύτιμους καρπούς στο πεδίο της αμιγώς επι-στημονικής προσέγγισης του οπτικού εγκεφάλου και των εικαστικών τεχνών. Ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε και παρουσίασε επιστημονικά τις διαφορετικές περιοχές του οπτι-κού εγκεφάλου και την λειτουργική τους εξειδίκευση (χρώμα, κίνηση, μορφή, φωτεινότητα). Ο Καθηγητής Zeki δεν έχει ως αντικείμενο μελέτης την Τέχνη και τις ποικιλότροπες εκφάνσεις της, αλλά τον Εγκέφαλο, προσπαθώντας να διερευνήσει τα νευρωνικά αντίστοιχα της Ομορφιάς, της αντίληψης και της παραγωγής έργων Τέχνης. Δηλαδή το βασικό ερώτημα της Νευροαισθητικής είναι «τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και ποιες περιοχές ή νευρω-νικά κυκλώματα ενεργοποιούνται όταν υπάρχει ενατένι-ση, ακρόαση ή δημιουργία ενός έργου τέχνης;» Ακόμη τονίζει ότι ο τρόπος που εργάζονται οι καλλιτέχνες δίδει σ’ εμάς ως νευροεπιστήμονες δυνατότητες να προσεγγί-σουμε με μεγαλύτερη ευρύτητα τον τρόπο λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Και αντιστρόφως, κατά μία έννοια θεωρεί τους ξεχωριστούς καλλιτέχνες, νευροεπιστήμονες που διερευνούν, από διαφορετικό δρόμο σε έκταση και βάθος, τους πολλούς εναλλακτικούς τρόπους χρήσης του νου και της φαντασίας τους και του οπτικού τους συστήμα-τος, για την πιο ολοκληρωμένη έκφραση των σκέψεων και των ιδεών τους και της δημιουργίας των έργων τέχνης τους. Να λοιπόν γιατί χρειάζεται η στενή συνεργασία τους![…]
Δήμητρα Διδάγγελου
Η Σύβι και ο Ντάντυ
Εκδόσεις Γαβριηλίδης 2014, σελ. 107
Πού σταματά η λογική και πού αρχίζει η τρέλα; Πού η πραγματικό-τητα και πού τα όνειρα; Η αφηγήτρια και κεντρική ηρωίδα, εσώκλει-στη για μέρες σ’ ένα διαμέρισμα, απομαγνητοφωνεί μαρτυρίες ανθρώπων που πάσχουν από ψυχικά νοσήματα, πρώην έγκλειστων σε ψυχιατρεία. (Οι μαρτυρίες είναι αληθινές και προέρχονται από το ντοκιμαντέρ της συγγραφέως Αποϊδρυματοποίηση: Ο δρόμος της επιστροφής, το οποίο γυρίστηκε σε ειδικούς ξενώνες που λειτουργούν με το πρόγραμμα της αποασυλοποίησης «Ψυχαργώ». Το ντοκιμαν-τέρ προβλήθηκε στην κρατική τηλεόραση και σε ελληνικά και διεθνή φεστιβάλ. Η ανωνυμία των ενοίκων διατηρείται με αλλαγές στα ονό-ματα και σε λεπτομέρειες της ζωής τους. Κάθε φράση τους της γεννά απωθημένες σκέψεις, αφυπνίζει σβησμένες μνήμες, ανασύρει θαμμένες εικόνες. Παράλληλα και αντιστικτικά, ο αναγνώστης πα-ρακολουθεί λεπτομέρειες από την πολύπαθη ζωή της Σύλβιας Πλαθ. Η Αμερικανίδα ποιήτρια για ένα διάστημα εργαζόταν ως γραμματέας στο Ψυχιατρικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέ-της στη Βοστόνη, αποδελτιώνοντας κι εκείνη όνειρα ψυχασθενών, προκειμένου να εμπνευστεί για τα γραπτά της. Αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς της ήταν το περίφημο διήγημα Ο Κυρ-Πανικός και η Βίβλος των Ονείρων. Η εμμονή της αφηγήτριας με την Πλαθ τα-ράζει τον ύπνο της και τα όνειρα της γίνονται ένα συνονθύλευμα της δικής της πραγματικότητας, της Πλαθ και των πρώην εγκλείστων. Λίγο πριν από το τέλος, γίνεται μια σύγχυση από πρόθεση, όπου η αφηγηματική φωνή της ηρωίδας, το υλικό των μαρτυριών και το υλικό της Πλαθ πλέκονται λες και γίνονται το ίδιο αφηγηματικό πρό-σωπο. Ανάμεσα σ’ όλους τριγυρνά μια εφτάψυχη γάτα…
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας δεν ειναι διαθέσιμο για αντιγραφή.
